Öğretim Programı

Tarihyazımındaki en büyük mit, Türkiye’de toplumsal sınıfların, siyasal projeler çerçevesinde seçkinlerce yukarıdan aşağıya yaratıldığı iddiasıdır. Bunun en bariz örneği Türkiye’de burjuva sınıfının 20. yüzyıl başında devlet tarafından ortaya çıkarıldığı, beslendiği ve büyütüldüğüdür. Bu ana akım teoriye göre “hakiki” bir burjuva sınıfı olmadığı için kapitalizm de “olması gerektiği gibi” “normal” gelişmemiştir ve geç kalmıştır. Bunun sonucunda da modern bir işçi sınıfı, proletarya da oluşmamıştır. Modern sınıflar ve onlar arasında bir sınıf mücadelesi doğmadığı için de demokrasi Türkiye’de gelişememiş, güdük kalmış, devlet dışında “gerçek” bir özne ortaya çıkamamış diye iddia edilelgelmiştir. Yani hâkim paradigmaya göre Türkiye’de toplumsal sınıflar yoktur. Peki ne vardır? Devlet ve yeknesak bir toplum. “Merkezde” siyasal seçkinler ve onların ideolojileri/kültürleri ile “çevrede” toplum. Bu egemen tarih tezidir ve Türkiye’de sağdan sola bütün siyasal ve ideolojik akımlar içinde başat düzeyde etkiye sahiptir. Bu tez temelsiz bir önyargı ve boş inançtan öte bir değere sahip değildir. Bu ön kabul “aşırı ideolojik” ve seçkinci bir sınıfsal perspektifin ürünüdür. Dersimizde 17. Yüzyıldan 19. Yüzyıla Osmanlı İmparatorluğu’nun kapitalistleşmesini, 19. Yüzyılda kapitalist bir imparatorluk ve burjuva toplumu olarak temel özelliklerini,1908 Toplumsal Devrimi ertesinde Milli İktisat politikaları ve 20.yüzyıl ortasına kadar ulus-devlet kapitalizminin oluşumunu ve 1950 sonrası dönüşümünü inceleyeceğiz.

7 Nisan : Genel Giriş

14 Nisan:
Kültürel tarihsel Kodlar: Ahamenişler, Helenik dönem, Partlar, Sasaniler, Zerdüştlük, İslam, Şii İslam ve alt kolları, 12 İmam Şiizmi, Safeviye ve Şah İsmail, Kızılbaşlar, Emirler ve Mollalar, Ahbari-Usuli tartışması, Babailik-Bahailik, Şehname

21 Nisan:
Devrime giden Uzun Süreç: Pehlevi Dönemi, Ulus devlet inşası, merkezileşme, II Dünya Savaşı, Mahabad ve Azerbaycan Milli Hükümetleri, Musaddık Dönemi, Darbe, Rıza Pehlevi Dönemi, beyaz Devrim ve getirdikleri, Humeyni Faktörü, İran’da Siyasal Akımlar: Solcular, Cephe-i Milliciler, İslamcılar, Solcu İslamcılar, 1979 devrimine giden son 1 yıl, son 1 ay ve son 10 gün.

28 Nisan:
İslam Cumhuriyeti,nde Kurumlar: Devrimin İslamizasyonu, Teokrasi ve Cumhuriyet, Rehber, meclis, Cumhurbaşkanı, Uzmanlar Meclisi, Anayasa Koruyucular Kurulu, Ordu, Devrim Muhafızları ve diğer kurumlar ve karar mekanizmaları.

İNSANLIK TARİHİ

Kırılma Noktaları: İnsanlık Tarihini Değiştiren Dört Büyük Dönüşüm

1.        Hafta

Genetik ve Arkeoloji’deki Gelişmeler Işığında İnsanın Tarih Öncesi

-Modern genetik veriler (Antik DNA), Neandertal ve Denisova insanlarıyla aramızdaki ilişki hakkında ezberlerimizi nasıl bozdu?

-Mağara sanatından karmaşık alet yapımına geçişte arkeolojik bulgular, soyut düşüncenin ne zaman başladığını kanıtlıyor?

-Göbeklitepe Paradoksu: İnanç mı yerleşik yaşamı getirdi, yoksa tarım mı inancı kurumsallaştırdı?

-Son Buzul Çağı'nın sona ermesi, insanın küresel yayılımını ve genetik çeşitliliğini nasıl şekillendirdi?

2.        Hafta

Tarımsal Devrim ve İlk Devletlerin Doğuşu

-İnsanlık neden avcı-toplayıcılığın (görece) boş vaktini bırakıp tarımın ağır mesaisine ve hastalıklara mahkûm oldu?

-Tahıl depolamanın mümkün olması, toplumsal sınıfların ve profesyonel orduların doğuşuna nasıl zemin hazırladı?

-Yazı başlangıçta bir edebiyat aracı mıydı, yoksa devletin vergi ve stok takibi için geliştirdiği bir "muhasebe teknolojisi" mi?

-İlk devlet formlarında yönetici, gücünü kaba kuvvetten mi yoksa tanrısal bir "kozmik düzenden" mi alıyordu?

3.        Hafta

Haçlı Seferleri, Moğollar ve Küresel Dönüşümler

-Haçlı seferleri Batı’nın dönüşümünü nasıl etkiledi?

-Moğol İmparatorluğu insanlık tarihini nasıl dönüştürdü?

-Moğol İmparatorluğu nasıl bir jeopolitik kaymaya neden oldu?

-İslam uygarlığı neden ve nasıl “durağanlaşma” içine girdi?

4.        Hafta

1492: Modern Dünyanın İnşası ve “Eski Dünyanın” Sonu

- Amerika keşif mi, yeniden temas mı?

-Kolomb Takası (Columbian Exchange) küresel nüfus dengelerini nasıl altüst etti?

-Atlantik üçgeni ne anlama geliyordu?

-Amerika'dan Avrupa'ya akan gümüş ve altın, modern kapitalizmin nasıl "yakıtı" oldu?