Antropocen'deki Ekolojik Çatlak

John Bellamy Foster , Fabio Querido , Maria Orlanda Pinassi ve Michael Löwy 

John Bellamy Foster, Monthly Review editörü ve Oregon Üniversitesi'nde sosyoloji profesörü emeritusudur. En son The Dialectics of Ecology (Monthly Review Press, 2024) kitabının yazarıdır . Fabio Querido, Brezilya'daki Campinas Üniversitesi'nde sosyoloji profesörüdür. Şu anda Paris Cité Üniversitesi'nde konuk araştırmacı olarak çalışmaktadır. Maria Orlanda Pinassi, Brezilya'daki São Paulo Devlet Üniversitesi'nde emekli profesördür. Özellikle Da miséria ideológica à crise do capital: uma reconciliação histórica (Boitempo, 2009) kitabının yazarıdır. Michael Löwy, Paris'teki Centre National de la Recherche Scientifique'te sosyal bilimler alanında emeritus araştırma direktörüdür. Ecosocialism: A Radical Alternative to Capitalist Catastrophe (Haymarket, 2021) kitabının yazarıdır .

Bu röportaj ilk olarak Brezilya'da Margem Esquerda dergisinde (Boitempo tarafından yayınlanmıştır) 42. sayı (2024'ün ilk dönemi) yayınlanmıştır. Burada revize edilmiştir.

Fabio Querido, Maria Orlanda Pinassi ve Michael Löwy : Başlamak için bize çocukluğunuz ve gençliğinizden biraz bahseder misiniz? Seattle'da doğdunuz, değil mi?

John Bellamy Foster : Evet, Seattle, Washington'da doğdum. Bir yaşındayken ailem, babamın öğretmenlik yaptığı bir kereste kasabası olan Raymond, Washington'a taşındı. Raymond'da, Weyerhaeuser'a ait bir Batı kırmızı sedir zona fabrikası vardı ve fabrikanın tozunda astımın bilinen bir nedeni olan plikatik asit yayılıyordu. İki kız kardeşimle birlikte kronik astım geçirdim. Beş yaşındayken, Tacoma'nın dışındaki bir banliyö olan Fircrest, Washington'a taşındık. O zamanlar Tacoma, bir eritme ocağının toksik emisyonlar yayması ve kağıt hamuru ve kağıt fabrikaları nedeniyle Amerika Birleşik Devletleri'ndeki en kirli şehirlerden biriydi. Altı yaşındayken, üç yaşındaki küçük kız kardeşim şiddetli bir astım krizi geçirdi ve hastaneye kaldırıldı ve o gece öldü. Birkaç hafta sonra, şiddetli bir astım krizi geçirdim ve ben de hastaneye kaldırıldım ve neredeyse ölüyordum. O olayda iki hafta hastanede kaldım, oksijen çadırında önemli bir zaman geçirdim. Ayağım aracılığıyla damardan beslenmem ve ayağımın havaya kaldırılması gerekiyordu. Sonrasında bana o kadar çok steroid verildi ki kilom iki katına çıktı. Ayağa kalktığımda ayaklarımı göremiyordum. Dışarı çıkmama veya koşmama izin verilmiyordu ve özel bir öğretmene ihtiyacım vardı. Yedi yaşındayken, ailemden uzakta, Denver'daki çocuk astım evine gönderildim ve orada iki yıldan fazla kaldım.

Bu arada babam ruhsal çöküntü geçirdi ve kendisine elektrik şoku tedavisi uygulanan Veteran's Administration hastanesine yatırıldı. Annem, aileye biraz gelir sağlamak için Tacoma'da kapı kapı Avon kozmetikleri satmaya başladı. Onun bölgesi Tacoma'nın en fakir bölgesiydi ve bazen beni de yanında götürürdü çünkü insanların aşırı yoksulluk içinde nasıl onurlu ve cömert bir şekilde yaşayabileceklerini görmemi istediğini söylerdi. Biz kendimiz yıllarca yoksulluk sınırının altında yaşadık, babam uzun süreler işsiz kaldı veya kapı kapı ansiklopedi sattı. Ancak, Büyük Buhran'ı ve İngiltere'deki savaş zamanı karne uygulamasını deneyimleyen annem, her şeyi bir arada tutmayı başardı.

On bir yaşındayken babam Washington'daki küçük bir kırsal kasaba olan Rochester'da özel eğitim alanında öğretmenlik görevi aldı ve biz de küçük, yarı kırsal bir şehir olan ama aynı zamanda eyalet başkenti olan Washington'daki Olympia'ya taşındık. Annem orada eyalet meclisinde idari sekreter olarak bir iş buldu. Babam kısa sürede öğretmenlik görevini kaybetti. Birkaç yıl boyunca gayrimenkul satmaya çalıştı ama başaramadı ve ardından eyalet hükümetinde tıbbi hakem oldu. Olympia birçok yönden oldukça kırsaldı, özellikle de yaşadığımız bölgede. Puget Sound'daydı ve ormanlarla çevriliydi. Nispeten kirlenmemişti. Gençliğimin büyük bir kısmını açık havada, yürüyüş yaparak ve kamp yaparak geçirdim.

Her iki ebeveynimin de yüksek düzeyde edebi kültürü vardı. İkisi de sol görüşlüydü. Annem, İkinci Dünya Savaşı sırasında İkinci Cepheyi açmak için İngiliz Komünist Partisi liderliğindeki hareketle ilişkilendirilmişti (askere alınmıştı). Savaştan sonra Amerika Birleşik Devletleri'ne geldiğinde, bir Alman yolcu tarafından McCarthyciliğin büyümesi nedeniyle siyasi geçmişini gizlemesi konusunda uyarıldı. Babam, New Deal tarzı bir sosyalistti ve Henry Wallace'ın destekçisiydi. Bu nedenle yetiştirilme tarzım oldukça soldu. Babam beni ilkokul yıllarımdan itibaren Komünist Manifesto da dahil olmak üzere sosyalist klasiklerle ve radikal tarihle tanıştırdı. Ansiklopedik bir bilgiye ve derin bir tarih, siyaset bilimi, siyasal ekonomi ve felsefe anlayışına sahipti. Şimdi bile, gençliğimde sadece onun kitaplıklarından okuyarak öğrendiklerime hayret ediyorum.

FQ, MOP ve ML : Bize savaş karşıtı harekete gençlerin katılımı hakkında biraz bilgi verin. Harekete katılmanıza ne sebep oldu?

JBF : Nesnel olarak, savaş karşıtı hareketlerde önemli bir rolüm olmadı, ancak sahip olduğum küçük rol de kişisel gelişimim için çok önemliydi. Vietnam Savaşı, ben büyürken ailemde sürekli bir konuşma konusuydu. Lyndon Johnson, Vietnam'daki ABD askerlerinin sayısını yarım milyona veya daha fazlasına çıkardığında on iki yaşındaydım. Ailem öfkelenmişti, ancak yaşadığımız yerde o zamanlar eylem için çok az çıkış yolu vardı. Ortaokul günlerimde, politik odak noktam nükleer karşıtı ve Vietnam Savaşı karşıtı konulardı. Her ikisi hakkında da halk konuşması sınıfımda konuşmalar yaptım. Konuşma öğretmenim Yeşil Bereli'ydi ve derse beresini takarak gelirdi. Sınıfın duvarlarını Kenya'daki "Mau Mau" (Toprak ve Özgürlük Ordusu) İsyanı hakkında açık propaganda ile kaplardı. Daha önce bir devlet okulunda sömürgeci/emperyalist görüşlerin böylesine sergilendiğini hiç görmemiştim. Ancak, kendi tarzında mantıklıydı ve dünyadaki en büyük hatibin Fidel Castro olduğunda ısrar ediyordu. Bizden inandığımız bir şeyi yazmamızı istedi ve ardından bize tam tersini savunan bir konuşma yapmamız gerektiğini söyledi. Ben dünya barışını küçümsemiştim. Bu isteği beni çileden çıkardı ve sonunda Jonathan Swift tarzı bir hiciv yaptım, haritalarla birlikte, ABD'nin Sovyetler Birliği'nin tüm şehirlerini nasıl harap edebileceği ve savaş çığırtkanı ABD Hava Kuvvetleri generali Curtis LeMay'in yaptığı gibi ilk saldırıda nüfusunu nasıl öldürebileceği hakkında. Konuşma o kadar derin bir hicivdi ki tam tersi bir noktayı vurguluyordu ki bu da sınıfı coşturdu. Ayrıca, inandığımız bir şey hakkında doğrudan tartışabildiğimizde, ABD'nin Vietnam'dan askeri ve politik olarak nasıl çekilebileceği hakkında bir konuşma yaptım, çünkü bunlar o zamanlar genellikle aşılmaz engeller olarak sunuluyordu, ancak o zamanlar geriye dönüp baktığımda görüşlerimin çok saf olduğunu görüyorum.

Lisedeyken, ulusal konu "Kongre, ABD'nin Yabancı Ülkelere Tek Taraflı Askeri Müdahalesini Yasaklamalı mı?" olduğunda münazaraya katıldım ve bir yıldan fazla bir süre emperyalizm ve ABD askeri müdahalelerinin tarihini durmaksızın inceleyerek bulabildiğim her kitabı okudum. Aynı zamanda, ortaya çıkan savaş karşıtı yürüyüşlere ve mitinglere katıldım. 1970'te eyalet başkentinde gençlerin açlık grevine/orucuna katıldım; rotundayı işgal ettik ve her günün bir kısmını eyalet senatörlerine ve temsilcilerine giderek savaşa karşı tavırlarını değiştirmelerini sağlamaya çalıştık; genellikle pek bir etki yaratmadı. Savaş karşıtı hareketin güçlü ve kitlesel olduğu Seattle'a sık sık seyahat ettim. O dönemdeki genel hareket içinde, Seattle'da karşılaştığım ve Amerika Birleşik Devletleri'ndeki ırksal kapitalizm dediğimiz şeye karşı mücadelenin gerçekliğini ele alıyor gibi görünen Kara Panter kahvaltı programından etkilendim. Tüm bunların kişiliğim ve ilgi alanlarım üzerinde büyük etkisi oldu.

Vietnam Savaşı'nın son döneminde, Richard Nixon'ın savaşı "Vietnamlaştırması" ve Kuzey'in sürekli bombalanması sırasında, savaş karşıtı hareket zayıfladı (bu aynı zamanda Jackson State ve Kent State Üniversitelerindeki katliamlardan sonraydı) ve kendimi hem öfkeli hem de umutsuz buldum. Kısmen, hareketin hakim yenilgi duygusuyla ilişkilendirilen alaycı, nihilist ruh haline kurban gittim. Bir tür nihilizm ve şüphecilikle Arthur Schopenhauer, Søren Kierkegaard ve Friedrich Nietzsche okumaya başladım. Ancak hemen hemen aynı zamanlarda, Karl Marx üzerine daha yüksek bir seviyede çalışmalara geri dönüyordum ve Marx kazandı. David McNally gibi Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada'da önemli Marksist düşünürler olarak ortaya çıkacak olan diğerlerinin de yer aldığı Evergreen State College'da bir Herbert Marcuse seminerinin parçasıydım. Ancak benim için dönüm noktası, ekonomik krizle birleşen Şili'deki ABD tarafından yönetilen darbeydi. Yakın arkadaşım Robert W. McChesney ve diğerleriyle birlikte Şili üzerine Kuzeybatı Ulusal Sempozyumu'nu düzenlemeye yardımcı oldum. Üniversite gazetesi için ABD'nin darbedeki rolü hakkında makaleler yazdım. O noktadan itibaren, insanlığın kazanıp kazanmayacağı sorusundan bağımsız olarak, hayatımı kapitalizme karşı çıkmaya adamaya karar verdim. Evergreen State College'da birlikte öğrenci olduğumuzda, radikal ekonominin bir çalışması olarak Monthly Review ve Monopoly Capital geleneğine odaklanmanın gerekliliğini vurgulayan McChesney'di. Bir grup olarak Seattle'da Paul Sweezy'nin konuşmasını dinlemeye gittik ve Oregon Üniversitesi'ndeki Radikal Politik Ekonomi Birliği toplantısına gittik.

FQ, MOP ve ML : Doktora teziniz tekelci kapitalizm üzerineydi. Toronto'daki York Üniversitesi'nde yapıldı, değil mi? Bize bundan biraz bahseder misiniz?

JBF : York Üniversitesi'nde lisansüstü okula başladığımda, ana ilgi alanlarım Marksist politik ekonomi ve eleştirel teori/Hegelci diyalektikti; ikincisini kapsamlı bir şekilde incelemiştim, ancak çoğunlukla kendi başıma. En güçlü geçmişim ekonomi/politik ekonomiydi ve çalışmalarımın çoğu bu alanda olmaya devam etti. Lisansüstü eğitimin ikinci yılında, Marksist politik ekonomist Robert Albritton ile Marx'ın Kapital'i üzerine bir yıllık bir ders aldım. Paul Baran ve Sweezy'nin Tekelci Kapital geleneğinde radikal ekonomi/politik ekonomi konusunda zaten derin bir bilgim vardı , ancak lisansüstü okulumun ilk yıllarında David Yaffe, Ben Fine ve Laurence Harris'in Paul Mattick'in ve bir dereceye kadar Roman Rosdolsky'nin çalışmalarından çıkan yeni köktendinci Marksist analizinden etkilendim. Bu düşünürlerden etkilenen kâr oranının düşme eğilimini savunan bir makale yazdım, ancak son sayfayı yazarken bunun yanlış olduğunu fark ettim; Marx'ın çalışmalarının bir kısmından ilham almış olsa da analizin yirminci yüzyılın sonlarında gerçek bir alaka düzeyine sahip olmadığı, çünkü tekelci kapitalizmle ilgilenmediği için. Koşullar, Marx'ın da vurguladığı bir eğilim olan sermayenin yoğunlaşması ve merkezileşmesi nedeniyle değişmişti. Bu farkındalık, makalenin teslim tarihi geldiğinden, gereksinimlerimi karşılamak için bazı çekincelerle de olsa makaleyi teslim ettim. Yine de, köktendinci Marksist politik ekonominin çelişkileri ve tarihsel değişimle ve küresel tekelci şirketlerin yükselişiyle sistemin geçirdiği değişikliklerle başa çıkma konusundaki tam yetersizliği, sanki bir balon patlamış gibi aniden benim için belirginleşti.

Ertesi yıl, oldukça tesadüf eseri, York'a gelmeme karar vermemin nedenlerinden biri olan büyük ABD revizyonist tarihçisi Gabriel Kolko ile çalışmaya başladım. Sonunda onunla birebir çalışmaya başladım. Kolko, 1952'de Monthly Review Press tarafından güncellenmiş bir baskıyla yayınlanan Josef Steindl'in Amerikan Ekonomisinde Olgunluk ve Durgunluk adlı eserinin çerçevesine büyük ölçüde güvendiği Modern Amerikan Tarihinde Ana Akımlar adlı eserini yeni bitirmişti. Kolko beni yalnızca Steindl'in çalışmalarıyla değil, aynı zamanda ABD ekonomisindeki aşırı kapasite hakkındaki ampirik veriler ve tartışmalarla da tanıştırdı. Bu, Baran ve Sweezy'nin Tekelci Sermayesi hakkında birdenbire daha derin bir anlayış ve takdir kazanmamı sağladı ve Michał Kalecki'nin çalışmalarını incelememi sağladı; bu da Kalecki-Steindl-Baran-Sweezy geleneğine ilişkin anlayışımı daha da dönüştürdü. 1979-1980 yıllarında Kolko için “Amerika Birleşik Devletleri ve Tekelci Kapitalizm: Aşırı Kapasite Sorunu” başlıklı uzun bir makale yazdım ve bir hevesle bir kopyasını Sweezy’ye gönderdim. O da bana yazdığı mektupta, beni şaşırtarak, bunun kitabın yayınlanmasından bu yana Tekelci Kapital geleneğinde gördüğü en iyi şey olduğunu söyledi . Daha sonra arkadaş olduk ve Sweezy akıl hocam rolünü üstlendi ve sürekli iletişim halindeydik. Onunla Ottawa’da ve ardından New York’a sık sık yaptığım seyahatlerde tanıştım. Eylül 1981’de Monthly Review için yazdığım ilk makale “Tekelci Kapitalizm Bir Yanılsama mı?” oldu. Sweezy beni Polonyalı sosyolog ve siyasi iktisatçı Henryk Szlajfer ile tanıştırdı ve Tekelci Kapitalizm Altında Birikim Sorunu: Tereddüt Eden Ekonomi (1984) adlı eserin ortak editörlüğünü yaptık. Tezim, Tekelci Kapitalizm Teorisi: Marksist Politik Ekonominin İncelenmesi (1984), temelci Marksist politik ekonominin eleştirilerine karşı tekelci sermaye geleneğini savunma girişimiydi ve ikisi arasındaki farklılıkların günümüze uygun daha güçlü bir sentez yaratmak için nasıl uzlaştırılabileceğini gösteriyordu. 1986'da bir kitap olarak yayınlandı ve ardından 2014'te yeni baskıya yeni bir girişle yeniden yayınlandı.

FQ, MOP ve ML : 1989'da Monthly Review'a katıldığınızda nasıldı ? Derginin kariyerinizde önemi nedir?

JBF : Monthly Review ile özdeşleşmem , belirtildiği gibi, 1970'lere dayanıyor ve bu da genel bakış açımı etkiliyordu. 1980'lerin başlarından itibaren dergiyle çok fazla ilgilendim, ancak kurumsal bir şekilde değil. Değişen şey, 1989'da, ikisi de yetmişli yaşlarının sonlarında olan MR editörlerinin , kendilerini bazı editöryal yüklerden kurtarabilecek gayrı resmi bir editöryal komite kurmaları gerektiğine karar vermeleriydi. Bu nedenle editöryal komitenin bir üyesi olmam istendi. Aynı zamanda, Monthly Review Vakfı Yönetim Kurulu'na iki kişi eklemeye karar verdiler ve ben de bunlardan biriydim. Bu arada, Oregon Üniversitesi'nde sosyoloji profesörü olarak kadrolu bir pozisyon üstlenmiştim.

Monthly Review'un kariyerim açısından önemi konusunda bir şey söylemek zor. Tamamen akademik kariyerim açısından, doğrudan bakıldığında olumsuz olduğu bile söylenebilir. Marksizmle ilişkilendirilmenin sonuçları vardır, özellikle de kişi akademinin ötesine geçip hareket temelli bir kamu entelektüeli rolünü üstlenirse. Bu şekilde tanımlanmak profesör olarak işe alınmayı zorlaştırır. Oregon Üniversitesi'nde 1980'lerin ortalarında, çok sayıda lisansüstü öğrenci çeken ve bölümü onu başka bir radikalle değiştirmeye zorlayan Marksist bir profesör olan Al Szymanski'nin ani ölümünü içeren çok benzersiz bir durumun sonucu olarak işe alındım. İşe alındığım pozisyon için iş tanımı "Marksizm, siyasal ekonomi, sınıf analizi ve emperyalizm" idi, ABD akademisinde pek de standart bir pozisyon değildi ve bugün tamamen düşünülemez. Görev süresi için başvurduğumda, en üst idari seviyeye ulaşana kadar tüm engelleri aşmayı başardım ve sonra en üstte, başkan seviyesinde, başlangıçta öğretmenlik yapmak üzere işe alındığım alan olmasına rağmen, Marksist olduğum gerekçesiyle görev süremi siyasi gerekçelerle reddetmek için bir hareket oldu. Sadece yönetim içindeki bir isyan (benim adıma müdahale eden ve kamuoyuna çıkmakla tehdit eden kişinin kariyeri için korkunç sonuçları olan) siyasi gerekçelerle görev süresi almamın engellenmesini engelledi. Ancak bundan sonra, en düşük maaşla tutuldum, en ağır ders yükü verildi ve on yılın çoğunda dışlandım. Ailemi geçindirmek için biraz ek gelir elde etmek amacıyla, bazıları gönüllü ve sadece kısmen ücretli olmak üzere, birkaç yıl boyunca yılda on ders vermek zorunda kaldım. Daha sonra, Monthly Review ile ilgili çalışmalarım nedeniyle, çeşitli noktalarda Amerika Birleşik Devletleri'ndeki kamuoyu tarafından en "tehlikeli profesörlerden" biri olarak ilan edildim . Akademideki durumum, etki kazanan ve doğrudan Marksizm ile ilişkili görülmeyen, dolayısıyla aynı şekilde sansürlenmeyen çevre konusundaki çalışmalarım sayesinde zamanla iyileşti.

Dolayısıyla, MR ile olan ilişkim , kendi eleştirel analizimin, teorimin ve pratiğimin gelişimi açısından çok önemli olsa da, en azından standart ölçütlere göre, akademik bir kariyer inşa etme açısından yararlı olmaktan çok doğrudan zararlıydı. Aynı zamanda, çalışmalarıma akademideki çoğu sol çalışmada eksik olan anlam, ilham, arka plan ve önemi kazandırdı. Hiçbir zaman basitçe veya esas olarak bir akademisyen olmadım, ancak çok daha tutarlı bir eleştirel bakış açısına ve radikal toplumsal hareketlerle ilişkiye izin veren bir ayağımı dışarıda tuttum. Ancak tüm bunları söylemek, "kariyeri" tamamen farklı bir şekilde, yani sosyalist teori ve pratik terimleriyle tanımlamaktır.

FQ, MOP ve ML : Aynı zamanda, 1980'lerin sonlarında, ekolojiyle ilgili konularda çalışmaya mı başladınız? Ekolojiyle bu karşılaşma nasıl gerçekleşti?

JBF : Çocukluğumda ekolojiyle her iki taraftan da karşılaştım, bir yandan endüstriyel kirlilikten dolayı kronik astım geçirdim (gerçek nedeni hemen belli olmasa da) ve diğer yandan okyanusa yakın yarı kırsal, yoğun ormanlık ve dağlık bir bölgede büyüdüm. Bu nedenle çevresel sorunlar benim için en erken yaşlarımdan itibaren merkeziydi ve özellikle Franklin D. Roosevelt'in Sivil Koruma Kolordusu'nda bulunan babam tarafından desteklendi. Ancak gençliğimde Vietnam Savaşı ve ABD emperyalizmi baskın endişelerdi. İlk Dünya Günü sırasında etkinliklere katıldım ve o zamanlar tanıtılan ve güçlü bir şekilde özdeşleştiğim çevre moratoryumuna katıldım, ancak Pasifik Kuzeybatısı'nın çevresi o günlerde nispeten iyi görünüyordu. Pentagon Vietnam'daki çocukların üzerine napalm attığı sürece, ABD'deki kirlilik gibi sorunların arka planda kalması gerektiğini hissettim.

Toronto'daki lisansüstü okulumdayken ekolojik meseleler hakkında tekrar düşünmeye başladım. Arkadaşımla yaptığım tartışmalarda, sadece bazı Marksistlerin değil, Marx'ın kendisinin de ekoloji karşıtı olarak kabul edilebileceğini iddia ediyordu. Bunu anlayamıyordum çünkü Marx'ı okuma şeklim tamamen farklıydı. 1970'lerdeki çevre hareketinde, Barry Commoner gibi önde gelen figürlerin çoğu Marx'ın ekolojik fikirlerinden etkilenmişti. Tekelci sermaye geleneği, ekonomik ve ekolojik atıklara karşı muhalefetinde tutarlıydı. Aslında, Harry Magdoff ve Sweezy, ilk olarak, çevresel ve sosyal gerekçelerle sonsuz ekonomik büyümeye karşı çıkan, şimdi küçülme dediğimiz şeyin lehinde, Mayıs 1974'te MR'da açıkça ortaya çıkmışlardı. Bu, 1970'lerin ortalarından ve 80'lerin başlarından itibaren ABD'de çevre sosyolojisi içinde neo-Marksist analizin gelişimini etkilemiş, ekolojik hayatta kalma sorununu gündeme getiren Charles H. Anderson ve üretim koşu bandı kavramını ortaya atan Allan Schnaiberg gibi çevre teorisyenlerinin çalışmalarında açıkça görülmüştü. Ancak 1980'lerde ve 90'larda, Yeni Sol içinde, Marx'ın çevreyi ele alma konusundaki iddia edilen başarısızlığını sosyalist çevreciliğin zayıflıklarından sorumlu tutan ve Marksist politik ekonomiyi, neo-Malthusçu eğilimleri olan ana akım Yeşil teoriyle birleştirmeye çalışan, birinci aşama eko-sosyalizm olarak adlandırılan bir gelenek ortaya çıktı.

Başlangıçta bunların hepsi benim için tamamen açık değildi ve ben hala öncelikli olarak politik ekonomiye odaklanmıştım. Ancak Oregon Üniversitesi'nde bir pozisyon aldığımda, Pasifik Kuzeybatısı'ndaki ekolojik sorunun, yaklaşık on yıl önce Toronto'ya taşındığım zamandan çok daha ciddi olduğunu gördüm. Columbia Nehri, Dünya'daki en radyoaktif nehirdi; insanlar yaşlı ormanların kesilmesini önlemek için ağaçlarda oturuyorlardı; yerel gruplar, havadan ilaçlama da dahil olmak üzere pestisitlerin yaygın kullanımına karşı örgütleniyorlardı; ve türlerin yok olması, ozon tabakasının incelmesi ve iklim değişikliği ile ilgili küresel krizler ortaya çıkmıştı. Sonuç olarak, bu gelişmelerin hepsinin kapitalizmin politik ekonomisinde kök saldığını ve Marksist bir analizin geliştirilmesi gerektiğini fark ederek çevre sorununa yöneldim. Ekoloji üzerine ilk kitabım olan The Vulnerable Planet (1994), birinci aşama ekososyalizminin birçok özelliğini taşıyordu. Fakat birkaç yıl içinde, klasik tarihsel materyalizmden, özellikle de Marx'ın kendi çalışmalarından kaynaklanan ekolojik eleştirinin teorik/metodolojik olarak her şeyin çok ötesinde olduğu sonucuna vardım ve çalışmalarım bu temel temele ve bunun günümüz mücadelelerini nasıl şekillendirebileceğine odaklanmaya başladı.

FQ, MOP ve ML : Marx'ın Ekolojisi'nde , metabolik çatlak kavramına dayalı olarak Marx'ın materyalist düşüncesinde ekolojik bir boyutun varlığını savunuyorsunuz . Marx'ın bu kavramı bugün ne kadar geçerli? Bu temayı paylaşan yazarlardan oluşan bir ağ nasıl ortaya çıktı?

JBF : Marx'ın metabolik çatlak analizinin geri çağrılması ve geliştirilmesi ilk olarak Eylül 1999'da American Journal of Sociology'de yayınlanan "Marx'ın Metabolik Çatlak Teorisi" adlı makalemde geliştirilmiştir . Marx'ın Ekolojisi bir yıl sonra yayınlanmıştır. Marx'ın Ekolojisi öncelikle metabolik çatlak hakkındaki bölümü nedeniyle etkili olsa da, aslında daha geniş bir soruyla ilgilenmek için yazılmıştır: Marx ilk etapta böylesine derinlemesine bir ekolojik analizi nasıl geliştirmişti; yani, Marx'ın ekolojik analizinin gerçek temelleri neydi? Bu, basitçe Justus von Liebig'in tarımsal kimyasının etkisine atfedilemezdi; Liebig, toprak besin döngüsündeki kopukluk açısından sorunun bazı yönlerini araştırırken ve hatta metabolizma kavramını kullanırken, Marx'ta bulunan sorunun sosyoekonomik ve ekolojik yönlerinin bütünleşmesinden yoksundu.

Bu nedenle Marx'ın ekolojik düşüncesinin kökenleri sorusunun cevabının Batı Marksizmi'nde alışılmış olduğu gibi sadece ekonomik terimlerle görülemeyecek materyalizminin gelişiminde aranması gerektiğine karar verdim. Bu beni antik materyalist filozof Epikuros üzerine yaptığı doktora tezine geri götürdü ve sonra Marx'ın analizinde evrimleşen materyalist ipliği takip ettim. Bu, Marx'ın Ekoloji'sinin temelini oluşturdu .

Metabolik çatlak, toprak besin döngüsündeki ve dolayısıyla gıda ve lifin, nüfusun giderek daha fazla ikamet ettiği kapitalizmin yeni sanayi şehirlerine yüzlerce ve binlerce mil öteden gönderilmesiyle ortaya çıkan toprak metabolizmasındaki kırılma açısından açıklandı. Gıda ve liflerdeki toprak besinleri toprağa geri dönmek yerine şehirleri kirletti. Bu, Marx'ın Kapital'de " toplumsal metabolizmanın birbirine bağlı sürecinde onarılamaz çatlak" olarak adlandırdığı şeye yol açtı. Marx'ın ekolojik analizi aslında üç kavrama dayanıyordu: doğanın evrensel metabolizması, toplumsal metabolizma ve metabolik çatlak. Toplumsal metabolizma, emek ve üretim sürecinin kendisinin doğal-üreme yönleri açısından incelenmesiydi. Kapitalizmin yabancılaşmış toplumsal metabolizması, doğanın evrensel metabolizmasıyla doğrudan çatışmaya girerek metabolik bir çatlağa yol açtı.

Bu analiz bugün de geçerlidir çünkü genel olarak sistem ekolojisi, ekosistem teorisi, biyosfer kavramı ve güncel Dünya Sistemi kavramı da dahil olmak üzere metabolik ilişkilerin bu temelleri üzerine inşa edilmiştir. Bugün, gezegensel ekolojik krizin analizinde bilim insanları gezegenin biyofiziksel döngülerindeki "antropojenik çatlak"tan ve Dünya Sistemi metabolizmasının bozulmasından bahsediyorlar. Ancak Marx'ın bu bağlamdaki incelemesini özellikle önemli kılan şey, sermaye birikiminin politik ekonomisini ve insan-toplumun çevreyle ilişkisindeki metabolik çatlağı tek bir konu, aynı madalyonun iki yüzü olarak görmesidir.

Metabolik çatlak üzerinde çalışan bilim insanları ağının nasıl ortaya çıktığına gelince, birkaç kritik an olduğunu düşünüyorum. Birincisi, temel analiz Marx ve Doğa'nın yazarı Paul Burkett ile yakın bir şekilde çalıştığımda ortaya çıktı . Az çok, onun Marx'ın teorisindeki ekolojik değer-form analizine odaklanacağı ve benim tarih, doğa bilimi ve materyalist felsefeye değineceğim bir işbölümü üzerinde karar kıldık. Dolayısıyla, Marx ve Doğa ve "Marx'ın Metabolik Çatlak Teorisi" 1999'da, Marx'ın Ekolojisi ise 2000'de yayınlandı ve hepsi tek bir koordineli projeye katkıda bulundu. Monthly Review ile yakın ilişkili bir ekolog (toprak bilimci) ve siyasi ekonomist olan Fred Magdoff da o dönemde bu fikirlerin geliştirilmesinde tekil bir biçimlendirici rol oynadı.

İkinci an, hem Brett Clark'ın hem de Richard York'un Oregon Üniversitesi'ne varışlarıydı. Clark, ben hala Marx'ın Ekolojisi üzerinde çalışırken üniversiteye lisansüstü öğrenci olarak gelmişti ve o noktadan itibaren önemli bir işbirlikçim oldu. York , Marx'ın Ekolojisi yayınlandıktan kısa bir süre sonra çevre konusunda uzmanlaşmış bir sosyoloji profesörü olarak işe alındı ​​ve teori, metodoloji ve istatistik alanındaki yeteneklerini ortaya koydu. 2003 yılında American Sociological Review'da metabolik yarık kavramını işlevselleştiren önemli bir makale olan "Dünya Üzerindeki Ayak İzleri"nin ilk yazarıydı . Clark ve York, 2005 yılında Theory and Society dergisinde yayınlanan bir makalede tanıtılan karbon metabolizmasının yeni bir analizinde metabolik yarık teorisini iklim değişikliğine uygulamak için çabalarını birleştireceklerdi. Bu, üçümüzün birlikte 2010 yılında Ekolojik Yarık üzerine yaptığı kitaba dahil edildi .

Oregon Üniversitesi'nde çevre sosyolojisi alanında erken dönem öğrencilerimden biri de, ana odak noktam Savunmasız Gezegen olduğunda lisans öğrencisi olarak benimle yakın bir şekilde çalışan ve daha sonra metabolik çatlak tartışmaları bağlamında çevre sosyolojisi alanındaki temel lisansüstü dersimi alan Jason W. Moore'du. Moore, düşüncesinin ilk aşamasında uzmanlığını dünya sistemleri teorisi ile metabolik çatlak arasındaki ilişki üzerine yaptı, ancak daha sonraki Yaşam Ağındaki Kapitalizm (2015) adlı eseri bu kavramı düalist olarak reddetti.

Bu dönemde Oregon Üniversitesi'ndeki diğer öğrenciler arasında Dust Bowls of Empire (2018) kitabını yazacak olan Hannah Holleman ve Clark'la birlikte The Tragedy of the Commodity: Oceans, Fisheries, and Aquaculture (2015) kitabını yazacak olan Stefano Longo ve Rebecca Clausen vardı. Mauricio Betancourt, Küba, tarımsal ekoloji ve metabolik uçurum üzerine çarpıcı çalışmalar yaptı ve Küba'nın bu konudaki başarılarını Latin Amerika'nın geri kalanıyla karşılaştırdı.

Üçüncü an, Oregon Üniversitesi'nden kaynaklanmayan önemli yeni katkılardan oluşuyordu. Bunlara örnek olarak Del Weston'ın Küresel Isınmanın Politik Ekonomisi (2014), Ian Angus'un Antropocene'e Yüzleşme (2016), Andreas Malm'ın Fosil Sermayesi (2016) üzerine yakından ilişkili çalışması, Kohei Saito'nun Karl Marx'ın Ekososyalizmi (2017) ve Brian Napoletano'nun Henri Lefebvre ve metabolik uçurum analizi verilebilir. Bu analiz Clark, Pedro Urquijo ve benim ile devam eden bir iş birliği projesinin bir parçasıdır. Rob Wallace, Dead Epidemiologists (2020) kitabında ve Sean Creaven, Contagion Capitalism (2024) kitabında bu kavramı COVID-19 ve diğer pandemilere uyguladı. Eamonn Slater, İrlanda metabolik uçurumları üzerine çalışmalar yaptı. Michael Friedman, metabolik uçurumun mikrobiyomla ilişkisini araştırdı. Volkanolog ve jeolog Carles Soriano, Kapitalist Çağ kavramını tanıtırken metabolik yarığı Jeolojik Zaman Ölçeği ile ilişkilendirdi. Birçok açıdan, kavram hem teoride hem de çevre hareketlerinin pratiğinde küresel olarak o kadar gelişti ki artık takip edilmesi zor. Örneğin, Çin'de bu fikirlerle ilgilenen ekolojik Marksizm üzerine önemli yeni çalışmalar ortaya çıktı.

FQ, MOP ve ML : Bugün ekolojik sorun kamusal tartışmanın temel bir konusu haline geldi. Ancak, mevcut kapitalist toplumun temellerini sorgulamadan ekolojik krizle yüzleşmek mümkünmüş gibi bir "piyasa ekolojisi" önerme girişimleri var. Siz bu süreci nasıl görüyorsunuz?

JBF : Elbette, bu bağlamda kapitalist sistemi savunmayı ve halkın gözünü boyamayı amaçlayan çok sayıda inkarcılık biçimi var. Bunu düşünmenin iyi bir yolu Naomi Klein'ın This Changes Everything adlı eserindeki "The Right Is Right" bölümüdür . Klein, sağcıların iklim değişikliğini inkarının yüzeyini kazıdığınızda, sorunun çözümü için kapitalizmin mevcut politik-ekonomik rejiminin aşılması gerektiği yönündeki oldukça gerçekçi bir kabul (ve korku) bulacağınız konusunda çok netti; bu yüzden iklim değişikliğini tamamen inkar etmeye bu kadar kararlılar. Yine de Klein'ın argümanı sağcı inkarcılara değil, kendi naif inkarcılık biçimine daha da tehlikeli bir şekilde dalmış olan ana akım liberal geleneğe yönelikti. İklim değişikliğinin gerçekliğini resmen kabul etmesine rağmen, ana akım liberal gelenek, tüm sorunun kapitalist piyasa ve büyüme odaklı teknoloji ile devletin biraz yardımıyla çözülebileceği yanılgısı altında ütopik bir reformizmi savundu. Yani, "çözüm", ilk etapta karbon çatlağını yaratan kapitalist moddaki güçlerden gelecekti. Dahası, bu tür analizlerin çoğu, çeşitli ekolojik krizleri birbirinden izole eder ve aynı anda birden fazla gezegensel sınırın aşılmasına odaklanmaz. Metabolik çatlak teorisi bu yanılsamaları ortadan kaldırır ve sermaye birikimi ile ekolojik kriz arasındaki karşılıklı ilişkiye odaklanır.

FQ, MOP ve ML : 2022'de çıkan Antropocen'de Kapitalizm kitabınızda , alt başlıkta ana hatlarıyla belirtilen alternatif "ekolojik yıkım" ile "ekolojik devrim" arasındadır. Bu "ekolojik devrim" ne olabilir?

JBF : Marx, 19. yüzyılda sömürge İrlanda'daki toprak kriziyle uğraşırken "yıkım ya da devrim"den söz etmişti. Ekolojik yıkım ya da ekolojik devrim kavramı, metabolik çatlak teorisinden türetilen bu bakış açısının gezegensel tehlike dönemimize uygulanmasıdır. Dünya Sistemi metabolizmasındaki antropojenik çatlak nedeniyle insanlığın yaşanabilirlik krizi, gezegendeki tüm insanların hayatlarını hızla artan bir ölçekte tehlikeye atıyor ve sermaye birikim sisteminin bir ürünüdür. İnsanlığın bir bütün olarak karşı karşıya kaldığı ekolojik yıkıma karşı koymak için gerekli olan ekolojik devrim, derhal sermayenin mantığına karşı gelerek ve sonunda sermaye sistemini aşarak bunu tersine çevirmelidir. Bu nedenle, geçmiştekinden daha geniş bir biçimde, zorunlu olarak üretimin hem toplumsal hem de ekolojik yönleriyle ilgilenen bir toplumsal devrim gerektirir. István Mészáros'un Marx'ın Grundrisse'sinden yola çıkarak savunduğu gibi , devrimci değişimin tüm boyutlarını ilk kez hesaba katarak, toplumsal-metabolik yeniden üretimin tüm alanını ele almak gerekir. Bu, yirmi birinci yüzyılda sosyalizme geçiş fikrini yeniden tanımlamak anlamına geliyor, bu da toplumsal değişime, insan ihtiyaçlarının yapısına ve doğayla toplumsal ilişkiye ve üretime odaklanmayı gerektiriyor. Toplumsal ilişkilerde böyle bir değişim için bir model oluşturan Venezuela komünlerinden çok etkilendim.

FQ, MOP ve ML : Monthly Review'un ABD'deki başlıca eko-Marksist dergiye dönüşme süreci nasıl gerçekleşti ?

JBF : Monthly Review her zaman çevre sorunlarıyla ilgili derin bir kaygıya sahipti. 1950'lerde ve 60'larda on yıllar boyunca, ABD'deki önde gelen sosyalist çevrecilerden biri olan ve toprağa dönüş hareketiyle ilişkilendirilen Scott Nearing, dergide aylık bir köşe yazısı yayınladı. Rachel Carson'ın Sessiz Bahar'ı yayınlandığında, Nearing çok güçlü, olumlu, geniş kapsamlı bir inceleme yazdı. MR'nin çevreye yaklaşımı uzun yıllar boyunca Commoner'ın çalışmalarından ilham aldı. Tekelci sermaye geleneğinin tamamı, ekonomik ve ekolojik atıkların başlangıcından itibaren son derece eleştireldi. Daha önce de belirttiğim gibi, yarım yüzyıl önce başlayarak Magdoff ve Sweezy, birikim sürecinde kök salan kapitalizmin sonsuz büyüme dinamiğinin tersine çevrilmesi gerektiğinde ısrar ettiler. Ekonomik ve ekolojik olarak neyin gerekli olduğu açısından -değişim süreci veya toplumsal-devrimci yönleri açısından olmasa da- MR'nin görüşü bazı açılardan Herman Daly'nin görüşüne benziyordu; sonunda kendisiyle çok iyi dost oldum. Daly'nin durağan durum ekonomisi üzerine yazıları Marx'tan derinden etkilenmişti, ancak kendisi bir Marksist olmaktan uzaktı.

Bu bağlamda MR'deki 1970'lerdeki erken dönem çalışmaları , belirtildiği gibi, çevre sosyolojisine Marksist katkıların başlatılmasına yardımcı oldu. Bu bağlamda MR'nin temel bir yönü , doğa bilimleriyle ve özellikle Richard Levins ve Richard Lewontin ile David Himmelstein ve Steffie Woolhandler gibi isimlerle yakın bağlantısıydı. Temmuz-Ağustos 1986'da derginin Bilim, Teknoloji ve Kapitalizm başlıklı özel bir sayısı yayımlandı ve bu sayıda tüm bu yazarların yanı sıra Steven Rose ve Nancy Krieger gibi diğerleri de yer aldı. Baskın vurgu ekolojik konulardaydı ve dergi için bir dönüm noktası niteliğindeydi. 1989'da Sweezy, "Kapitalizm ve Çevre" ve "Sosyalizm ve Ekoloji" adlı iki temel makalesini MR'de yayımladı . Birkaç yıl sonra The Vulnerable Planet'i Monthly Review Press ile yayımladım.

Ancak MR yirminci yüzyıl boyunca ağırlıklı olarak politik-ekonomik bir yayın olarak kaldı ve çevre, temel olarak kabul edilmesine rağmen, yıllarca derginin merkezi ilgi alanının dışındaydı. 2000 yılında yardımcı editör olduğumda, ilk görevim ekonomik eleştiriyi ve emperyalizm eleştirisini güçlendirmekti; ikisi de Magdoff ve Sweezy yaşlandıkça ve eskisi gibi katkıda bulunamadıkça biraz uykuda kalmıştı. Amerika Birleşik Devletleri sınırsız bir "Teröre Karşı Savaş" ilan ederken ve finansallaşma hızla artarken, bu yüzyılın açılış yıllarındaki odak noktamız büyük ölçüde emperyalizm ve gelişen ekonomik sıkıntıydı.

O dönemde, ABD'de eko-sosyalizmin gelişimi açısından hayati önem taşıyan Marksist ekoloji alanında başka yerler de vardı ve bu da MR'nin konuya merkezi olarak odaklanmasını gereksiz kılıyordu. Kapitalizm Doğa Sosyalizmi ( CNS ) 1988'de James O'Connor tarafından kuruldu. Burkett, Moore, Victor Wallis ve MR ile ilişkili diğerleriyle birlikte yayın kurulundaydım . Ancak, o zamanlar Marx ve ekoloji üzerine yaptığım çalışmanın CNS'nin ana yönelimine aykırı olduğu görüldüğünden, 1998'de haber verilmeden kuruldan çıkarıldım. Marx'ın Ekolojisi yayınlandığında , CNS'de hepsi yayın kurulu üyeleri (ve gelecekteki yayın kurulu üyeleri) tarafından yazılmış beş makale basıldı ve kitap ve tüm yaklaşımı sert bir şekilde kınadılar. Burkett ve Moore, her ikisi de bu saldırılara yanıtlar yazdılar ve ardından prensip olarak yayın kurulundan istifa ettiler.

Bu arada, 1996'da John Jermier ve ben , Sage tarafından yayınlanan akademik dergi Organization and Environment'ı başlattık. Derginin iki ana kurumsal temelini oluşturan Academy of Management'ın radikal Organization and Natural Environment (ONE) bölümü ile American Sociological Association'ın Environmental Sociology bölümünü bir araya getirmeyi amaçlıyordu. Organization and Environment özellikle Marksist çevre sosyolojisinin profesyonel statüsünü yükseltmede çok başarılı oldu ve inanılmaz bir dizi yenilikçi makale ortaya çıkardı. Birçok genç akademisyenin yetişmesine katkı sağladı. 2000 yılında MR'nin eş editörü olduktan kısa bir süre sonra Organization and Environment'ın eş editörlüğünden ayrıldım ve York sonunda beni Jermier ile eş editör olarak değiştirdi. Birkaç yıl sonra derginin sahibi olan Sage, ABD'deki çevre sosyologları arasında geniş bir muhalefete rağmen dergiyi Avrupa merkezli kurumsal bir iş/yönetim grubuna vermeye karar verdi.

Tüm bu gelişmelerin sonucunda, ekososyalizm için bir çıkış yolu olarak MR'ye ve özellikle de temellerini klasik tarihsel materyalizmden alan ortaya çıkan ikinci aşama ekososyalizm için giderek daha fazla yönelme eğilimi oluştu. Aynı zamanda, gezegensel krizin hızlanmasıyla birlikte, çevreye giderek daha fazla dikkat gösterilmesi gerekti; öyle ki, bu durum MR'nin ekonomik krizlere olan geleneksel odağını kısmen yerinden etti. Önemli bir gelişme, MR'den bağımsız olan ancak onunla yakından ilişkili olan Angus'un Climate and Capitalism adlı web sitesinin kurulması ve düzenlenmesiydi .

FQ, MOP ve ML : Sosyal-neoliberal politikanın ve Partido dos Trabalhadores'in (İşçi Partisi) ve Lula'nın "neo-kalkınmacı" projesinin sökülmesi, sağcı aşırılıkçı Jair Bolsonaro'nun yükselişi, ekonominin yeniden düzenlenmesi ve tüm biyomlarımızın derinleşen çevresel bozulması gibi yakın Brezilya tarihinin bazı bölümleri, Brezilya'nın mevcut uluslararası işbölümünde işgal ettiği sömürgeci yeri ve tarımsal işletme ve mineral çıkarma ile bağlantılı emtia tedarikçisi rolünü teyit ediyor gibi görünüyor. Ekolojik emperyalizm hakkındaki teoriniz bu konu hakkında düşünmemize nasıl yardımcı olabilir?

JBF : Ekolojik emperyalizmin teorileştirilmesi her zaman zor olmuştur, çünkü değişimle ilgili her şey, ekonomik terimlerle ölçülebilirliğin temelleri olan emek, fiyat ve para açısından ifade edilmiştir, ancak bu doğal-maddi kullanım değerlerini dışarıda bırakır. Ekolojik emperyalizm her zaman var olmuştur, Eduardo Galeano'nun Latin Amerika'nın Açık Damarları kitabında açıkça dile getirildiği gibi , sorun sistematik bir analiz geliştirmek olmuştur, çünkü ölçülemez şeylerle uğraşılmaktadır. Ancak sorunun genel doğası açıktır. Ekonomik emperyalizm, Marx'ın açıkladığı gibi, bir ülkenin değişim sürecinde daha az karşılığında daha fazla emek elde etmesi durumu olduğu gibi, ekolojik emperyalizm de bir ülkenin daha az karşılığında daha fazla doğa/kaynak/enerji elde etmesi durumudur.

Metabolik çatlak teorisinde buna üç şekilde yaklaştık. Marx'ı (ve ayrıca Galeano'yu) izleyerek, ekolojik emperyalizmin nasıl işlediğine dair tarihi bir vaka çalışması olarak, 19. yüzyıl Avrupası ve Amerika Birleşik Devletleri'ndeki toprak metabolizmasındaki çatlakla doğrudan bağlantılı olan guano ticaretini ele aldık. Bu ticaret ve hem birikimi hem de Avrupa'daki toprağı nasıl etkilediği, ayrıca Peru'daki bağımlılık ve borç (Chincha Adaları'nın guanonun en önemli kaynağı olduğu göz önüne alındığında) hakkında muazzam miktarda bilgi bulunmaktadır. Clark ve ben yıllar içinde bu konuda bir dizi çalışma yaptık. Ayrıca, Chincha Adaları'nda guanoyu çıkaran işçiler çoğunlukla Çinli sözleşmeli işçiler veya İngiliz sömürgeciliğinin "hamallar" olarak adlandırdığı, resmen sözleşmeli işçiler olmalarına rağmen bir köle işçiliği biçimi olduğu için ırkçılıkla da bağlantılıydı. 19. yüzyılın sonlarında Londra'daki Times gazetesine göre, Chinca Adaları'nda tek bir guano kazıcısının hayatta kaldığına dair hiçbir kayıt yoktu; yani, işçilerin yüzde yüzü işte ölmüş gibi görünüyor. Metabolik yarık geleneğinde on dokuzuncu yüzyıl guano ticareti üzerine en son çalışma, Routledge tarafından Marcello Musto tarafından düzenlenen Marksizm üzerine bir kitap serisinde yayınlanmasının planlandığına inandığım Betancourt tarafından Oregon Üniversitesi'nde yapılan bir tezdir. Betancourt, Fransa, İngiltere ve Peru'daki arşivleri inceledi ve bu bağlamda ekolojik emperyalizmin karmaşık ilişkilerini ortaya çıkarabildi. Bu açıdan yapılması gereken şey (çalışmaları buna en yakın olanı olsa da) Peru için net ekolojik kaybın ve İngiltere için net ekolojik kazancın ne olduğunun ve bunun ikincisinde birikimi ve birincisinde bağımlılığı nasıl teşvik ettiğinin belirlenmesidir. Guano ticareti, Latin Amerika'daki nitrat ticaretine ve Pasifik Savaşı'na ve Andre Gunder Frank'in Latin Amerika'da Kapitalizm ve Azgelişmişlik adlı çalışmasında merkezi bir şekilde yer alan diğer gelişmelere kaydı . Tarihsel olarak, bu ekolojik emperyalizmin mantığını anlamak için zengin bir kaynaktır.

Ekolojik emperyalizme yönelik bir diğer yaklaşım, her düzeydeki gerçek ekolojik kayıpları ölçmeye yöneliktir. Bu bağlamdaki temel çalışma, somut enerji veya emerjinin ( m ile yazılır) tarihsel transferlerine ulaşabilen bir ekolojik emperyalizm teorisi inşa eden öncü sistem ekolojisti Howard Odum tarafından yapılmıştır. Odum'un yaklaşımı ayrıca Marksist politik ekonomiden de yararlanmıştır. Ancak, önemli dergi Ecological Economics'teki büyük savaşta , Odum ve diğer doğa bilimcileri, derginin o zamanki editörü olan Robert Constanza tarafından kovulmuş, bunun yerine doğayı yalnızca fiyat terimleriyle değerlendirme yaklaşımını benimsemiş ve şu anda uluslararası sermaye tarafından takip edilen doğanın tüm finansallaşmasının temeli olan çerçeveyi geliştirmiştir. Odum'un analizi mantıksal ve ampirik olarak sıkıydı, ancak istatistiksel çalışmaları yürütmek için finansmana ihtiyaç duyuyordu, çünkü ham verilere dayanıyordu ve açıkça hükümet ve özel destekten dışlanmıştı. Bu yaklaşımı geliştirmek için hala çalışan küçük gruplar var. Holleman ve ben, ekolojik emperyalizm ve bu alanda Marx ve Odum'un sentezi üzerine 2014 yılında The Journal of Peasant Studies için bir makale yazdık . Esasen, Odum yaklaşımı ekolojik emperyalizmin, bol doğal kaynaklara sahip daha fakir ulusların değişim sürecinde sistematik olarak soyulmasıyla "özgür çevrenin" kamulaştırılmasına nasıl dayandığını teorik olarak anlamamızı sağlar. Sorunun tüm boyutlarını gösterme potansiyeline sahiptir. Bu, yüzyıllardır eşitsiz ticareti meşrulaştırmak için kullanılan kapitalist ticarette karşılaştırmalı üstünlük kavramını eleştirmek için bir başka temeldir.

Üçüncü yaklaşım, Uruguaylı teorisyen Eduardo Gudynas'ın çalışmasında olduğu gibi sömürgeci/emperyal çıkarcılığın eleştirisinde yatmaktadır. Burada konu, sürdürülebilir insan gelişimi biçimleriyle doğrudan çelişen sömürgeci/emperyal ekonomilerde bir kamulaştırma biçiminin geliştirilmesidir. Bunu Ekoloji Diyalektiği adlı kitabımda yazdım .

Brezilya ekonomisi, çeşitli noktalarda sanayileşmede kaydettiği ilerlemeye rağmen, neo-sömürgeci, neo-emperyal bir bağlamda yabancı sermaye ve tarımsal işletme tarafından sömürülen, başlıca bir ekstraktivist ekonomidir. 2019'da, Brezilya'nın mal ihracat ticaretindeki birincil emtiaların payı %67 idi. Brezilya, son on yılda kısmen sözde kapitalist çevreciliğin örtüsü altında büyük sıçramalar ve ilerlemeler kaydeden bir olgu olan doğanın finansallaşması için önemli bir hedeftir. Brezilya'nın geleceği -Amazon'un hayati öneme sahip olması nedeniyle gezegen ekolojisinin geleceğindeki rolü- daha oto-merkezli bir ekonomi haline gelmekte yatmaktadır; burada doğal alan basitçe yabancı ülkelerin emriyle yağmalanmaz ve sürdürülebilir insan gelişimi süreçleri takip edilebilir. Ancak bunun için sosyalizme doğru güçlü bir hareket gerekir. Bana göre, en büyük ilham kaynaklarından biri Topraksız İşçiler Hareketi (MST) olmuştur.

Faşizme gelince, çekirdek kapitalist ülkelerin ekonomik durgunluğu ve ABD önderliğindeki emperyalist dünya sisteminin zayıflaması nedeniyle şu anda her yerde büyüyor. Bu koşullar altında, zaten tehlikeye atılmış olan "liberal demokrasi" yapıları, neoliberalizmden (finansallaşmaya bağlı) neofaşizme doğru kayıyor. Bugün, bir tür kardeşler savaşıyla kısmen gizlenmiş bir neoliberal-neofaşist ittifakı bile var. Neofaşizm, Marx'ın dediği gibi, sermayenin sömürge/emperyalist bir bağlamda daha çıplak bir şekilde işlediği Küresel Güney'in aksine, Küresel Kuzey'de farklı biçimler alıyor. Bolsonaro, Brezilya'nın açık damarlarına göz diken bütün bir emperyalist sistem tarafından destekleniyordu.

Samir Amin'in açıkladığı gibi, Küresel Kuzey ve Güney'deki faşist hareketler arasında belirgin farklılıklar var. Ancak açık olan şey, bunların her zaman toplumun o kesiminde normalde yerleşik olan gerici ve tehlikeli ideolojiler temelinde küçük burjuvaziyi/alt-orta sınıfı harekete geçiren büyük sermayeyi içermesidir. Bugün soldaki faşizme yönelik yaklaşımların çoğu, Marksizmden değil liberalizmden türetilen tamamen ideolojik analize dayanmaktadır ve soruya faşizm gökten düşmüş gibi yaklaşmaktadır. Ancak, bir zamanlar öncü olan klasik faşizme yönelik ilk eleştiriler Marksizmden kaynaklanmıştır ve faşizm öncelikle bir sınıf olgusu olarak anlaşılmıştır. İnanıyorum ki, ancak bu şekilde bakıldığında onunla etkili bir şekilde mücadele edilebilir. Bunların bir kısmını Trump in the White House (2017) adlı kitabımda yazdım.

FQ, MOP ve ML : Sermayenin sosyo-metabolik sistemi savunmasız nüfuslar üzerinde muazzam bir kontrol uygulamaya çalıştı: Yerliler, quilombolalar , topraksız insanlar ve kırsalda ve şehirlerde güvencesiz işçiler. Potansiyel devrimci öznelerin metabolik kopuşu tamamlanmış gibi görünüyor. Bu süreçten olası bir çıkış yolunu nasıl görüyorsunuz?

JBF : Marx, ABD İç Savaşı'ndan kısa bir süre sonra Kapital'de "Siyah derili bir işçi, siyah derili bir işçi olarak damgalandığı yerde kendini kurtaramaz" diye yazmıştı. Marx, işçi sınıfının ilerlemesini umuyorsa, ırksal işbölümünün ortadan kaldırılması gerektiğini savundu. Eğer sermaye, işçi sınıfını ve dışlanmış toplulukları, onları ırkçı, milliyetçi, cinsiyetçi ve diğer gerekçelerle birbirlerine karşı kışkırtan iç hiyerarşiler ve bölünmeler yaratarak bölmeyi amaçlayan bir birikim stratejisi arıyorsa, sosyalizme doğru hareketin rolü, her zaman en çok ezilenlerin davalarını öncelikli olarak destekleyerek ezilenler arasında birlik yaratmaktı. Gerçekte başka bir yol yoktur ve bu ilkeden herhangi bir sapma ölümcül olabilir. Nüfusun bazı kesimlerinin dışlanması ve böl ve yönet politikası, sermayenin gücünü genişletmek için kullandığı araçlardır; eşitler toplumu temelinde dahil etme, sermayenin gücüne direnenlerin mücadele aracıdır.

Benim görüşüme göre proletaryayı yalnızca dar ekonomik veya endüstriyel terimlerle görmek her zaman bir hataydı. Aslında Marx ve Friedrich Engels'in proletaryaya bakış açısı çok daha genişti ve Engels'in İngiltere'de Emekçi Sınıfın Durumu'nda yansıdığı gibi, işçi sınıfının tüm ortamını hesaba katıyordu . Nesnel olarak, koşullar daha geniş bir materyalist temele ve daha geniş bir proletarya kavramına doğru geri dönüyor. Burada proletarya veya işçi sınıfı artık onu görmeye alıştığımız sınırlı ekonomik terimlerle sınırlı değil, aynı zamanda nesnel temelini kentsel büyüme, konut, kirlilik, atık, gıda kalitesi ve bulunabilirliği, toprak ve mülkiyet hakları, tarım, madencilik, toplum sağlığı, ailenin toplumsal yeniden üretimi, ev emeği, geçimlik üretim vb. koşullarında da buluyor. Bizi bu yöne iten esas olarak her yerde bulunan çevresel krizdir ve bunu Küresel Güney bağlamında en açık şekilde görebilirsiniz. Bu, Marx ve Engels'in işçi sınıfının koşullarını ve mücadelelerini her şeyden önce Engels'in "toplumsal cinayet" olarak adlandırdığı şeye karşı bir mücadele olarak görme biçimiyle örtüşmektedir.

Devrimci olduğu ölçüde, işçi sınıfı her zaman çevresel proletaryanın daha geniş biçimini almıştır . Şeylere bu şekilde bakmak -örneğin, hem "toprak hem de ekmek", yani hem üretim araçları (dünyanın kendisi dahil) hem de insan geçim kaynağının hayati önem taşıdığı- proleter işçiler, köylüler ve Yerliler arasındaki birçok ayrımı ortadan kaldırma eğilimindedir. Gezegensel sınırların aşılması bizi benzer yıkım veya devrim koşullarına soktukça, giderek daha fazla ortak bir mücadeleye giriyoruz. Bu nesnel koşullar yalnızca "dünyanın sefilleri" arasında daha büyük bir birliğin temelini oluşturmakla kalmıyor (elbette her türlü çelişki ve karşıt eğilim olsa da) aynı zamanda dünya imhacı sermayesi ile dünya çevresel proletaryası arasındaki ayrım, hayatta kalma büyük çoğunluk için baskın bir kaygı haline geldikçe daha belirgin hale gelecektir. Sürdürülebilir insan gelişimi kaçınılmaz olarak ezilenlerin, özellikle de gençler arasında, savaş çığlığı haline gelecektir.

FQ, MOP ve ML : Brezilya'daki ekolojik sola mesajınız nedir?

JBF : Dünya çapında solda ortaya çıkan iki ana ekolojik strateji var. Bunlardan biri, esas olarak ekolojik açıdan aşırı gelişmiş ve insanlığın hayatta kalması için önemli ölçüde küçülmesi gereken finansal olarak zengin emperyal ülkelerle ilgili olan planlı küçülmedir. Şu anda, tüm dünya ABD'nin kişi başına ekolojik tüketimine sahip olsaydı, üç veya dört Dünya gezegenine ihtiyacımız olurdu. Küçülmenin, esas olarak Küresel Kuzey için doğrudan bir sorun olduğunu anlamak önemlidir. Dünya çapında ihtiyaç duyulan şey, en zengin, en fahiş, ekonomik ve ekolojik olarak en israfçı ülkelerin mevcut çevresel bozulma yollarını tersine çevirdiği, ekonomik kalkınmaya hala ihtiyaç duyan en fakir ülkelerin çoğunun bunu geçmiştekinden daha sürdürülebilir biçimlerde sürdürebildiği bir daralma ve yakınsama sürecidir. Bu, enerji kullanımı açısından oldukça açık bir şekilde görülebilir; ABD gibi bir ülke, kişi başına Nepal'den altmış kat daha fazla enerji kullanıyor. Brezilya bu bağlamda ortada, kişi başına birincil enerji tüketimi İtalya ile aynı aralıkta, yani küresel denge olarak görülen şeye yakın. Brezilya'nın elbette kendi daralmasına ve dönüşümüne ihtiyacı var, enerji kullanımındaki muazzam sınıf farklılıklarını azaltıyor. En önemlisi, Amazon'un ve Brezilya'nın genel çevresinin hem yerel halk hem de tüm insanlık için korunması. Bu, sosyalist, yani insan odaklı terimlerle ciddi bir koruma sağlamak ve böylece yaygın ekstraktivizmle mücadele etmek anlamına geliyor. Benim için, belirttiğim gibi, sürekli bir ilham kaynağı Brezilya'daki MST oldu.

Solda gelişen diğer strateji, Çin'in ekolojik medeniyeti teşvik etmesiyle işaretleniyor (1980'lerde Sovyet çevrecileri tarafından ortaya atılan bir kavram). Bu karmaşık bir konu çünkü Çin'in kendisi, Çin'in orta düzey geçiş ekonomisi konumu ve Pekin'in genişlemeci kalkınmaya verdiği yoğun vurgu göz önüne alındığında, ekolojik modernleşmenin bir biçimini aldı. Çin'in sürekli genişleyen bir ölçekte hızlı ekonomik büyüme ve kaynak kullanımı ekonomik yörüngesinin bu yüzyılda uzun süre sürdürülemeyeceği açıktır. Ayrıca Çin'in kömürle çalışan santrallere olan bağımlılığının devam etmesi sorunu da var. Ancak Pekin şu anda ekolojik medeniyeti, tam sosyalizmin gelişimiyle ilişkili toplumsal ve çevresel ilişkilerin dönüşümünün bir ölçüsü olarak ciddiye alıyor gibi görünüyor. Burada şüpheciliğe yer var ve sınıf dahil her türlü içsel çelişki var, ancak çok çeşitli çevresel alanlardaki dikkate değer başarıları göz ardı edilemeyecek kadar büyük ve sermayenin ana eğilimine aykırı oldukları için umut için gerçek bir temel sağlıyor.

Bu başarılar ancak Çin'in kısmen kapitalist olmasına rağmen başka bir sosyalist yol arayan bir devrim sonrası toplum olması sayesinde mümkün oldu. Çevresel değişim için itici güç, Çin Komünist Partisi'nin tepesinden olduğu kadar aşağıdan da gelen büyük hareketlerden geliyor. O zaman soru şu: Brezilya, eko-sosyalistlerin önderliğinde, kapitalizmi aşarak, mevcut toplumsal-metabolik ilişkileri değiştirerek kendi devrimci yeni ekolojik medeniyet versiyonunu inşa edebilir mi? Bu, şimdiye kadar gördüğümüzden tamamen farklı bir mücadele ve farklı bir devrimci söylem anlamına geliyor.

Bu ütopik mi? Bence, bugün sorunu eko-sosyalizm veya yok oluş olarak görüyorsak, öyle değil. Planlı küçülme gibi ekolojik medeniyet de açıkça kapitalizmle uyumsuz bir şeydir ve bu anlamda insanlık için olası bir ekolojik yolu temsil ediyor olarak görülebilir, kapitalist sisteme kapalı bir yol.

Mevcut gezegensel krize yönelik çözümler ne olursa olsun, tarihsel-materyalist terimlerle, yeni devrimci dönüşümlerin gerçekleşeceği somut toplumsal oluşumlardan ortaya çıkmalıdır. Bu tür tüm stratejilerde ortak olan şey, sermaye birikiminin artık toplumda belirleyici güç olmadığı sürdürülebilir insan gelişimine giden bir yola odaklanmaktır. Yirmi birinci yüzyıldaki sosyalizmin tanımı, ekolojik sürdürülebilirlik ve özsel eşitlik toplumudur. Burada da genel olarak özgürlüğün en üst düzeye çıkarılması için koşulları buluyoruz .

2024 , Cilt 76, Sayı 04 (Eylül 2024)

monthlyreview.org