Batı'nın Kira İmparatorluğunun Sonu: Küresel Özgürleşme ile Otoriter Restorasyon Arasında

Tito

2025 yılı, parçalanmış bir küresel manzarayla kapanıyor. Gazze'deki soykırım, sömürgeci ABD-Avrupa-Japonya üçlüsünün yeniden silahlanması, yaygın ekonomik yaptırımlar, patlayan eşitsizlikler, yeni sömürgeci savaş tehditleri (Venezuela, Afrika…): "Demokrasiyi" savunduğunu iddia eden Batı, baskıya ve uçuruma doğru hızla sürükleniyor.

İnsani propagandanın ardında, ayrıcalıklarını korumaya çalışan tükenmiş bir rant sistemi yatıyor. Finansal, medyatik, askeri ve teknolojik rantlar, yırtıcılığa dayalı bir dünya düzeninin omurgasını oluşturuyor. Ancak bu mimari sarsılıyor. Batı'nın hakimiyeti azalırken, Küresel Güney kendini özgürleştiriyor.

Sömürgeci Üçlü artık üretmiyor: cezalandırıyor.

ABD, Avrupa ve Japonya onlarca yıldır küresel ticareti, hammaddeleri ve sermaye akışlarını kontrol ediyordu. Ancak bu mekanizma bozuluyor. 1990'ların başında küresel üretimin %20'sinden fazlasını ihraç eden Avrupa Birliği, artık yalnızca %15'lik bir paya sahip. ABD'nin payı %11'e düştü. 1980'lerdeki %10'luk payından bugün %3'e düşen Japonya ise, ömrünü tamamlamış bir modelin endüstriyel dinamizminin kaybını temsil ediyor.

Bu tarihi gerileme karşısında, sömürgeci Üçlü giderek daha katı bir yapıya bürünüyor. Ekonomisini militarize ediyor, medyasını kontrol ediyor ve "uluslararası kurallar" ve demokrasi kisvesi altında yaptırımları ve askeri müdahaleleri artırıyor.

Otomobil, küresel değişimin aynası

Batı'daki endüstriyel gerilemenin bir sembolüne ihtiyaç duyulsaydı, bu kesinlikle otomobil olurdu. Sömürgeci Üçlü bir zamanlar otomobili modernitenin bir bayrağı olarak yüceltmişti; bugün ise Çin, direksiyonu onlardan alıyor. 2023 yılında Pekin, dünya araçlarının %35'ini (yıllık %15 büyümeyle) üretirken, sömürgeci Üçlü'nün bu oranı %40'ın biraz üzerindeydi.

Her şeyden önce, bu yeni Çin liderliği nitelikseldir ve çok, çok hızlı ilerlemektedir. İnovasyon artık Batılı değil, Çin'e özgüdür ve ekonomiye yönelik planlı ve egemen bir vizyonla yönlendirilmektedir.

Eski sanayi imparatorlukları artık pek bir şey üretmediklerini hayretle keşfediyorlar. Yönetiyorlar, spekülasyon yapıyorlar ve izliyorlar. Dolayısıyla finans, savaş ve propagandaya yöneliyorlar.

Rusya: Rasyonellik ve savaş çılgınlığı

Karşıtlık çarpıcı: Rusya ile AB arasındaki ticaret 2021 ile 2024 yılları arasında 250 milyar dolardan 70 milyar dolara düşerek çöktü. Bu arada, Moskova ile Pekin arasındaki ticaret 240 milyar dolara yaklaşıyor. Batı eski ortaklarından uzaklaşırken, Doğu kendi köprülerini kuruyor.

Washington ve Brüksel'in, Rusya'nın saldırgan olduğunu ve Avrupa'ya insansız hava araçları gönderdiğini iddia eden yanıltıcı söylemlerinin ardında, Rusya Asya'ya doğru bir yol çiziyor. Avrasya ticaret koridorları, Çin ile enerji ortaklıkları, sömürgeci Üçlü'nün yaptırımlar ve askeri üsler biriktirdiği Hint Okyanusu'na stratejik erişim gibi hedeflere ulaşırken, Moskova ittifaklarını sağlamlaştırıyor.

Afrika: Engellenen Özgürleşme

Öte yandan Afrika, bir özgürleşme laboratuvarına dönüşüyor. 2024'te kurulan Sahel Devletleri Konfederasyonu (Mali, Burkina Faso, Nijer) ile kıta, büyük bir sembolik ve siyasi kopuş yaşıyor: kaynakların kontrolünü yeniden ele geçirmek, Rusya ve Çin ile iş birliği yapmak ve BRICS ile diyalog kurmak.

Batı yatırımları baskınlığını sürdürüyor - Çin ve Rusya'nın 70 milyar dolarlık yatırımına kıyasla yaklaşık 200 milyar dolar - ancak ortaklığın niteliği değişiyor. Güney modeli, rant arayışı ve yağmaya değil, üretime ve egemenliğe dayanıyor.

1,5 milyar nüfuslu kıta, küresel ticaretin hâlâ yalnızca %2'sini oluşturuyor. Ancak, sanayileşmesi hızlanırsa, neo-kolonyal rantçı kapitalizmin çöküşü hızlanacaktır. Dolayısıyla ABD ve Avrupa yeni neo-kolonyal kampanyalar ilan ediyor: güçlendirilmiş askeri varlık, güvenlik söylemleri, "iyi yönetişim" kisvesi altında yaptırımlar ve yeni savaşların başlatılması.

Çökmekte olan bir gücün sütunları

Batı'nın üstünlüğünü garantileyen dört kaldıraç vardı: dolar, teknoloji, silahlar ve medya. Hepsi zayıflıyor.

• Dolar, yuan, ruble ve bölgesel para birimlerinin rekabetiyle karşı karşıya kalarak uluslararası ticaretteki tekelini kaybediyor;
• Teknolojik avantaj azalıyor (her yıl 4 milyondan fazla yeni mühendis yetiştiren Küresel Güney, sömürgeci Üçlü'den 4 kat daha fazla mühendis yetiştiriyor);
• Rus-Çin modernleşmesi karşısında askeri hegemonya azalıyor;
• Ve medya tekeli, Güney'den gelen sömürgecilik karşıtı anlatıların etkisi altında çatırdıyor.

Batı askeri açıdan güçlü olmaya devam ediyor, ancak artık tüm güç kollarını kontrol etmiyor.  

Faşist mantığın geri dönüşü

Daha da önemlisi, Amerikalı bir ekonomist olan Robert Brenner, temel nedeni tespit etmişti: Kâr oranlarının düşme eğilimi ve endüstriyel aşırı kapasite, Batı'nın rantçı kapitalizmini (servetin aşırı yoğunlaşmasıyla) bitmek bilmeyen savaşları sürdürmeye mahkûm ediyor. Kârlılık düştüğünde, zorlama artıyor.

Oligarşi artık yaratmıyor: sömürüyor, özelleştiriyor ve suçlulaştırıyor. Bu tükeniş döngüsü kendi ideolojisini üretiyor: faşizmi yeniden canlandıran ultra-gerici bir uluslararası hareket. Domenico Losurdo (İtalyan filozof) bunu şu şekilde özetlemişti: Faşizm, rant arayışı modelinde bir kriz durumunda liberal demokrasilerin hayatta kalma mekanizmasıdır.

İşaretler ortada: kitlesel gözetim, sendika baskısı, medya sansürü ve ırkçı, soykırımcı ve saldırgan politikaların normalleştirilmesi. Özgürlüğü temsil ettiğini iddia eden Batı, kârlarını tehdit ettiği her an halk demokrasisine sırtını dönüyor.

İki gelecek çatışıyor

Marx bunu önceden görmüştü: Batı hegemonyası ve onun rantçı kapitalizmi, nihayetinde üretim güçlerini dağıtarak dayandığı temeli yok eder. Bu kehanet gerçekleşiyor. Bugün Asya'da, yarın Afrika ve Latin Amerika'da üretici güçlerin dağılması, sömürgeci Üçlü'nün hegemonyası ve onun rantçı kapitalizmiyle çelişmektedir.

Bu bağlamda insanlık bir yol ayrımındadır:

• Bir tarafta, Batı nüfusunun %1'inden azının servetini aşırı derecede elinde toplayan bir rant ekonomisine değil, toplumun tamamı için üretici güçleri yönlendiren halkların egemenliğine dayanan yeni bir uluslararası işbirliği yoluyla, halk tarafından yönlendirilen bir özgürleşme;
• Öte yandan, Batılı oligarşilerin rantçı hegemonyalarını baskı, korku, sürekli savaşlar ve imhalarla kurtarmaya çalıştıkları ultra-gerici restorasyon da var.

*investigaction.net