Demokratik ekososyalizmin iki temel direği

Hangi dünyada yaşıyoruz? Sermayeye, hangi sosyal ve ekolojik koşullar altında ne üreteceğine karar verme egemenliğini veren ekonomi yasalarıyla şekillenen bir toplum. Genişleme ve ekonomik birikim üzerine örgütlenmiş bir dünyanın çılgınlığını ve zulmünü hatırlatan J. Hickel, başka bir yolun ana hatlarını çiziyor.

Jason Hickel

29 Eylül 2023

---

Bu makale ilk olarak Eylül 2022'de Monthly Review'da yayınlandı . Pierre de Jouvancourt tarafından çevrilmiştir.

21. yüzyılın başında çifte krizle karşı karşıyayız. Bir yandan bu ekolojik bir kriz: iklim değişikliği ve Dünya sistemi üzerindeki diğer baskılar tehlikeli bir şekilde gezegen sınırlarını aşıyor. Öte yandan toplumsal bir krizle karşı karşıyayız: Milyarlarca insan temel mal ve hizmetlere erişimden mahrum. İnsan nüfusunun %40'ından fazlasının besleyici gıdaya gücü yetmiyor; %50'si güvenli sanitasyon olanaklarından yoksundur; Yüzde 70'inin temel sağlık hizmetlerine erişimi yok.

Yoksulluk, emperyalist yapısal uyum dinamiklerinin ve eşitsiz ekonomik alışverişin yoksulluğu ve az gelişmişliği sürdürdüğü küresel ekonominin periferisinde en yoğun şekilde yaşanıyor. Ancak bu mülksüzleştirme merkezde de apaçık ortada: Amerika Birleşik Devletleri'nde nüfusun neredeyse yarısı sağlık bakımını karşılayamıyor; Birleşik Krallık'ta 4,3 milyon çocuk yoksulluk içinde yaşıyor; Avrupa Birliği'nde 90 milyon insan ekonomik güvensizlik içinde yaşıyor. Dahası, bu yoksunluk yapıları acımasız ırk ve cinsiyet eşitsizlikleriyle kesişiyor.

Ekolojik krizi analiz edip çözmeyi vaat eden hiçbir siyasi program, toplumsal krize de değinmediği sürece başarı umamaz. Bu krizlerden birine özel olarak müdahale etmek yalnızca diğerini güçlendirir ve sonuçta canavarların ortaya çıkmasına neden olur. Ve şimdiden canavarlar gözlerimizin önünde beliriyor.

Toplumsal ve ekolojik ikili krizin nihai olarak kapitalist üretim sisteminden kaynaklandığını anlamak önemlidir. Krizin her iki boyutu da altta yatan aynı patolojinin belirtileridir. Kapitalizm derken pek çok insanın sandığı gibi sadece pazarları, ticareti ve iş dünyasını kastetmiyorum. Bunlar kapitalizmden binlerce yıl önce de vardı ve kendi başlarına oldukça zararsızlardı. Kapitalizmi ayıran ve yüzleşmemiz gereken şey, onun temelde antidemokratik doğasıdır ve onsuz var olamaz.

Sermaye, emeğimizi ve gezegenimizin kaynaklarını uygun gördüğü şeye ulaşmak için seferber etme gücüne sahiptir ve bu nedenle ne ürettiğimize, ürettiğimiz artı değerin hangi koşullar altında ve nasıl kullanılması ve dağıtılması gerektiğine karar verir.

Jason Hickel

Evet, çoğumuz, ne kadar yozlaşmış ve taraflı olursa olsun, düzenli olarak siyasi liderleri seçtiğimiz seçimlere dayalı siyasi sistemlerde yaşıyoruz. Ama iş üretim sistemine gelince , en ufak bir demokrasi görüntüsü müdahale etmiyor. Sermaye bunu neredeyse tamamen kontrol ediyor: Büyük şirketleri, büyük finans şirketlerini ve yatırım yapılabilir varlıkların çoğunluğunu elinde bulunduran %1'i düşünüyorum. Sermaye, emeğimizi ve gezegenimizin kaynaklarını uygun gördüğü şeye ulaşmak için seferber etme gücüne sahiptir ve bu nedenle ne ürettiğimize, ürettiğimiz artı değerin hangi koşullar altında ve nasıl kullanılması ve dağıtılması gerektiğine karar verir.

Okuyun Terrestres , Michael Löwy, Bengi Akbulut, Sabrina Fernandes, Giorgos Kallis, “ For an ecosocialist degrowth ” , Ekim 2022 .

Olabildiğince açık söyleyeyim: Sermaye için üretimin temel amacı ne temel ihtiyaçların karşılanması, ne de herhangi bir toplumsal ilerlemenin sağlanması, hatta somut ekolojik tedbirlerin uygulanmasıdır. Aksine, asıl amacı karı maksimize etmek ve biriktirmektir.

Sonuç olarak kapitalist dünya sistemi, çarpık üretim biçimleriyle öne çıkıyor. Sermaye, finansmanı SUV'lar, endüstriyel et, hızlı moda , silahlar, fosil yakıtlar ve emlak spekülasyonu gibi yüksek kârlı ürünlere yönlendiriyor . Aynı zamanda toplu taşıma ve sağlık, kaliteli gıda, yenilenebilir enerji ve uygun fiyatlı konut gibi temel mal ve hizmetlerin kronik kıtlığını da üretiyor ve yeniden üretiyor. Bu süreç ulusal ekonomilerde gerçekleşmektedir ancak aynı zamanda bariz emperyalist boyutlara da sahiptir. Küresel Güney'in toprak, emek ve üretim kapasiteleri, Kuzeyli şirketlerin hakimiyetindeki küresel emtia zincirlerini beslemek zorunda kalıyor; Chiquita için muz, Zara için pamuk, Starbucks için kahve, Apple için akıllı telefonlar ve hatta Tesla için kobalt. Bütün bunlar merkezin yararına, suni olarak düşürülen fiyatlarla ve ulusal ihtiyaçları karşılayan gıda, barınma, bakım, eğitim ve mal üretiminin zararına yapılıyor. Dolayısıyla dünya ekonomisinin merkezinde sermaye birikimi, çevreden emek gücünün ve kaynakların çekilmesine bağlıdır.

Bu nedenle, yüksek hacimli küresel üretime ve ekolojik etkileri gezegenin sürdürülebilir sınırlarının çok ötesinde olan enerji ve malzemelere rağmen, yoksulluğun kapitalist küresel ekonomide yaygın bir olgu olmaya devam ettiği açık olmalıdır. Evet, kapitalizm çok fazla üretiyor ama aynı zamanda ihtiyaç duyulandan da yeterince üretmiyor . Metalaşma, temel mal ve hizmetlere erişimi azaltır; ve özellikle çevrede her zaman işi daha ucuz hale getirmeye çalışarak işçi tüketimini azaltır.

Sermaye çok karlı ürünlere (SUV'ler, endüstriyel et, hızlı moda , silahlar, fosil yakıtlar ve emlak spekülasyonu) yatırım yapıyor. Aynı zamanda, temel mal ve hizmetlerin (toplu taşıma ve sağlık, kaliteli gıda, yenilenebilir enerji ve uygun fiyatlı konut) kronik kıtlığına da yol açıyor.

Jason Hickel

130 yıldan fazla bir süre önce Peter Kropotkin bu sürecin ana hatlarını çizmişti. Ekmeğin Fethi'nde 19. yüzyılda Avrupa'da yüksek üretim seviyelerine rağmen nüfusun çoğunun yoksulluk içinde yaşadığını kaydetti. Ne için ? Çünkü kapitalist bir rejimde üretim, “istifçiye en büyük kârı vaat eden şey” için seferber edilir ¹ . "Bir azınlık" diye yazdı, "ulusun ekonomik yaşamını yönetme" hakkını kendine mal ediyor. " Bu arada, kendi ihtiyaçlarını kendi çalışmaları ile karşılamaları engellenen kitlelerin "bir ay, hatta sekiz gün bile geçinebilecekleri bir imkânı yok. »

Kropotkin, tüm bu çalışmaların boşa gideceğini düşünün: burada zenginlerin ahırını, köpek kulübelerini ve hizmetçilerini korumak için, orada sosyetiklerin kaprislerini ve yüksek yeraltı dünyasının ahlaksız lüksünü karşılamak için; başka yerlerde tüketiciyi ihtiyaç duymadığı şeyleri almaya zorlamak veya kalitesiz bir ürünün reklamını yaparak onu empoze etmek; başka yerlerde kesinlikle zararlı ama girişimci için karlı olan gıda maddeleri üretmek. »

Ancak tüm bu üretken faaliyet başka amaçlara yönelik olarak da organize edilebilir. "Bu şekilde israf edilen şey," diye yazıyordu Kropotkin, "yararlı üretimi iki katına çıkarmak için yeterli olacaktır ya da fabrikaları ve fabrikaları, çok geçmeden depoları ulusun üçte ikisinin yoksun olduğu tüm malzemelerle dolduracak şekilde donatmaya yeterli olacaktır. » Eğer işçiler ve köylüler üretim araçları üzerinde kontrole sahip olsaydı, anarşist düşünürün “herkes için refah” olarak adlandırdığı şeyi kolaylıkla garanti edebilirlerdi. O zaman kapitalizmin alamet-i farikası olan kitlesel yoksulluğa, mülksüzlüğe ve organize kıtlığa son vermek mümkün olacaktır.

Korpotkin'in argümanı bugün hala geçerlidir. Dünyanın üretim kapasitesinin küçük bir kısmı, gezegendeki herkese insan onuruna yakışan bir yaşamı garanti etmeye yeterli olacaktır. Ancak ekolojik kriz bize, Kropotkin'in kendi zamanında tam olarak öngöremediği başka bir zorluk daha yüklüyor. Aslında herkes için refah sağlamalı ve aynı zamanda yaşam tarzlarımızı hızlı bir şekilde karbondan arındıracak ve küresel hale getirecek şekilde enerji ve malzeme kullanımını (özellikle dünya ekonomisinin merkezinde) azaltmalıyız. Ekonomi gezegensel sınırlar içinde. Teknolojik yenilik ve verimlilik kazanımları bu hedefe ulaşmada merkezi öneme sahiptir, ancak yüksek gelirli ülkeler aynı zamanda aşırı enerji ve malzeme kullanımını doğrudan azaltmak için daha az gerekli olan üretimi de azaltmalıdır.

Dünyanın üretim kapasitesinin küçük bir kısmı, gezegendeki herkese insan onuruna yakışan bir yaşamı garanti etmeye yeterli olacaktır. Ancak ekolojik kriz bizi zorluyor. Aslında herkesin refahını sağlamalı ve aynı zamanda enerji ve malzeme kullanımını azaltmalıyız.

Jason Hickel

Eğer kapitalizm ilk hedefi (ortak refah) hiçbir zaman başaramadıysa, ikincisini de kesinlikle başaramaz. Bu yapısal olarak imkansızdır çünkü kapitalist ekonominin sürekli birikim koşullarını sürdürmek için küresel üretimi süresiz olarak büyütmeyi öngören temel mantığına aykırıdır.

Yapmamız gereken şey açık: Kropotkin'in dediği gibi finans ve üretim üzerinde demokratik kontrol kurmalı ve bunu artık refah ve ekolojiyi birleştiren ikili bir hedefe dayalı olarak organize etmeliyiz. Bunun için, onun yaptığı gibi, toplumsal ilerleme için açıkça artması gereken toplumsal açıdan gerekli üretimi , acilen azalması gereken yıkıcı ve daha az gerekli üretim biçimlerinden ayırmamız gerekiyor . Bu, küresel ve tarihi ölçekte bizim neslimizin karşı karşıya olduğu devrimci bir sınavdır.

Böyle bir ekonomi nasıl olurdu? Birkaç temel hedef ortaya çıkıyor.

Toplumsal uyumu sağlamak için öncelikle evrensel kamu hizmetlerini genişletmeli ve meta olmaktan çıkarmalıyız. İkincisi ile sağlık ve eğitimi kastediyorum, evet, ama aynı zamanda barınma, toplu taşıma, enerji, su, internet, çocuk bakımı, eğlence altyapısı ve herkes için sağlıklı gıdayı da kastediyorum. Herkesin refah için gerekli mal ve hizmetlere erişimini garanti altına almak için üretici güçlerimizi harekete geçirelim.

İkinci olarak, yenilenebilir enerji rezervuarı inşa etmek, konutları yalıtmak, enerji tasarruflu cihazlar üretmek ve kurmak, ekosistemleri onarmak ve sosyal açıdan gerekli ve çevresel açıdan verimli teknolojiler açısından yenilikler yapmak için iddialı kamu işleri programlarını hayata geçirmeliyiz. Bunlar mümkün olduğu kadar çabuk yürütülmesi gereken temel müdahale politikalarıdır; sermayenin bunların yapılmaya değer olduğuna karar vermesini kibarca bekleyemeyiz.

Üçüncüsü, insanların bu hayati kolektif projelere katılmasını, hem anlamlı hem de sosyal açıdan gerekli olan, kolektif güce sahip olan ve makul düzeyde çalışma koşullarıyla ilişkili işleri yürütmesini mümkün kılacak bir kamu istihdamı garantisi sunmalıyız. ücretler. Bu istihdam garantisi, paranın yaratıcısı tarafından finanse edilmeli, ancak uygun yerel düzeyde demokratik olarak kontrol edilmelidir.

Büyük şirketler demokratikleştirilmeli, işçiler ve uygun durumlarda toplulukların denetimine tabi tutulmalı ve üretim, refah ve ekoloji hedefleri etrafında yeniden organize edilmelidir.

Jason Hickel

Bu yaklaşımın gücünü düşünün. Ekolojik olarak gerekli hedeflere ulaşmamızı sağlar. Ama aynı zamanda işsizliği de ortadan kaldırıyor. Ekonomik güvencesizliği ortadan kaldırır. Küresel üretimdeki dalgalanmalara bakılmaksızın herkes için iyi yaşam koşullarını garanti ediyor, böylece refah ve büyüme arasındaki bağı koparıyor. Ekonominin geri kalanına gelince, büyük şirketler demokratikleşmeli, işçilerin ve uygun olduğu yerlerde toplulukların denetimine tabi tutulmalı, üretim refah ve ekoloji hedefleri etrafında yeniden düzenlenmelidir.

Daha sonra, ekolojik ve sosyal açıdan gerekli faaliyet sektörlerini sağlamlaştırırken ve geliştirirken, toplumsal açıdan en az gerekli olan üretim biçimlerini azalttığımızdan emin olmalıyız. Fosil yakıtlar bu konuda bariz bir örnek teşkil ediyor: Bu sektörü kademeli olarak, adil ve hakkaniyetli bir şekilde sona erdirmek için bağlayıcı hedefler koymalıyız. Bununla birlikte, küçülme çalışmalarının gösterdiği gibi , nesnelerin ve eşyaların ömrünü uzatırken diğer yıkıcı endüstriyel sektörlerde (otomobiller, havacılık, lüks konutlar, endüstriyel et, hızlı moda , reklamlar, savaş silahları vb.) genel üretimi de azaltmamız gerekiyor. Planlı eskitmeyi ortadan kaldırmak. Bu süreç demokratik bir şekilde tanımlanmalı ama aynı zamanda maddi ve ekolojik gerçekliğe ve sömürgecilikten kurtulma adaletinin gereklerine de dayanmalıdır.

Daha fazlasını okuyun: Terrestres , Timothée Parrique , Giorgos Kallis , “ Küçülme: büyüme olmadan sosyalizm ” , Şubat 2021 .

Son olarak, servet vergileri ve yüksek gelir tavanları yoluyla zenginlerin satın alma gücünü azaltmak bundan daha acil olamaz. Şu anda yalnızca milyonerler, küresel ısınmanın 1,5°C'yi aşmasını önlemek için kalan karbon bütçesinin %72'sini yakmanın eşiğinde. Bu gerçek tek başına insanlığa ve tüm canlılara açık bir hakarettir ve bunu kimsenin kabul etmemesi gerekir. Ekolojik bir felaketin ortasında enerjimizi ve kaynaklarımızı aşırı tüketici seçkinlerini desteklemek için yönlendirmeye devam etmek mantıksız ve adil değil.

Bu önlemleri uygulamaya koyduktan sonra ihtiyacımız olanı üretmenin daha az iş gerektirdiğini fark edersek, işsizliğe karşı sürdürülebilir bir koruma sağlamak için haftalık süresini kısaltabilir, insanlara daha fazla boş zaman sunabilir ve geri kalan kısmı daha adil bir şekilde paylaşabiliriz. .

Bu geçişin enternasyonalist boyutu ön planda olmalıdır. Ekolojik hedeflere ulaşmak için dünya ekonomisinin merkezlerinde aşırı enerji ve malzeme kullanımı azaltılmalı, çevre bölgeler ise üretim kapasitelerini yeniden canlandırmalı ve yeniden düzenlemelidir. Ve çoğu durumda, üretim akışlarının küresel olarak hem herkesin refahı için yeterli hem de ekolojik istikrarla uyumlu düzeylerde birleşmesi için bunların insan ihtiyaçlarını karşılamak ve geliştirmek için arttırılması bile gerekiyor.

Küresel Güney için bu, yapısal uyum programlarının sona ermesini, dış borçların iptal edilmesini, temel teknolojilerin evrensel olarak kullanılabilirliğinin sağlanmasını ve hükümetlerin küresel Güney'de ekonomik egemenliği güçlendirme amacıyla ilerici sanayi ve maliye politikaları uygulamasına izin verilmesini gerektiriyor. Gerçekten çok taraflı eylemin yokluğunda, Güney hükümetleri tek taraflı veya kolektif olarak egemen kalkınmayı uygulamaya yönelik adımlar atabilir ve atmalıdır ve bunu yapmak için desteklenmelidir.

Tüm bu unsurların şimdi bu noktayı açıklığa kavuşturması gerekiyor: Küçülme fikrini, yani on yıldır bilim adamlarının ve aktivistlerin hayal gücünü açan teorik çerçeveyi, eko-sosyalizm mücadelesine daha geniş bir şekilde dahil edersek daha iyi anlayacağız. ve anti-emperyalizm.

Az önce anlattığım program ekonomik açıdan uygun mu? Evet. Tanım gereği evet. Etkili kapitalist iktisatçı John Maynard Keynes'in bile kabul ettiği ve sosyalist iktisatçıların her zaman anladığı gibi, üretim kapasitesi açısından elde edebildiğimiz her şeyin bedelini ödeyebiliriz. Üretim kapasitesi açısından da ihtiyacımızın çok daha fazlasına sahibiz. Finans ve üretim üzerinde demokratik kontrol kurarak, bu kapasitenin kullanımını israf ve elitist birikimden sosyal ve ekolojik hedeflere yönlendirebiliriz.

Artık yumuşak reformizmin, başarısız bir sistemin kenarlarını düzeltmenin zamanı değil. Radikal değişimin zamanı geldi. Ancak son zamanlardaki çevre hareketinin tek itici güç olamayacağı açıktır.

Jason Hickel

Bazıları tüm bunların ütopik olduğunu söyleyecektir. Ancak bu politikaların son derece popüler olduğu ortaya çıktı. Evrensel kamu hizmetleri, kamu istihdam garantisi, daha fazla eşitlik, büyüme yerine refah ve ekolojiye odaklanan bir ekonomi: anketler ve anketler çoğunluk desteğinin olduğunu gösteriyor Bu fikirlere ve çeşitli ülkelerin vatandaşlarının resmi meclislerine çağrıda bulunuluyor tam olarak bu tür bir geçiş. Burada popüler ve uygulanabilir bir siyasi gündeme dönüşme potansiyeline sahip bir şeyle karşı karşıyayız.

Ancak bunların hiçbiri kendi başına olmayacak. Bu, statükodan aşırı derecede çıkar sağlayanlara karşı büyük bir siyasi mücadele gerektirecektir. Artık yumuşak reformizmin, başarısız bir sistemin kenarlarını düzeltmenin zamanı değil. Radikal değişimin zamanı geldi. Ancak son zamanlardaki çevre hareketinin tek itici güç olamayacağı açıktır. Kamusal alanda ekolojik sorunları ön plana çıkarmayı başardığı doğru olsa da, ihtiyacımız olan geçişi sağlayacak yapısal analiz yeteneklerinden ve siyasi nüfuzdan yoksun. Burjuva yeşil partiler, işçi sınıfının yaşam tarzları, sosyal politikalar ve emperyalist dinamikler konusundaki endişe verici cehaletleriyle bu konuda özellikle açıklayıcıdır. Bu sınırlamaların üstesinden gelmek için çevrecilerin sendikalarla, işçi hareketleriyle ve grevin gücü de dahil olmak üzere çok daha büyük siyasi nüfuza sahip diğer işçi sınıfı siyasi oluşumlarıyla ittifaklar kurması acildir.

Bunu yapmak için çevrecilerin, işçi sınıfı topluluklarının ve birçok sendikanın, radikal ekolojik eylemlerin geçim kaynakları üzerinde yaratabileceği olumsuz sonuçlardan korkmasına yol açan ekonomik güvensizliğin ortadan kaldırılmasını teşvik eden, yukarıda listelediğim sosyal politikaları geliştirmesi gerekiyor. Ama sendikaların da harekete geçmesi gerekiyor. Bu eleştiri dışarıdan değil, her zaman sendikalı olan birinden geliyor. Kapitalist ekonominin genel yapısını olduğu gibi bırakırken, sendikal hareketin siyasi ufkunun ücretler ve çalışma koşulları konusundaki sektörel mücadelelere indirgenmesine nasıl izin verebiliriz? Herkes için sosyal temelleri güvence altına almak ve ekonomik demokrasiye ulaşmak için başlangıçtaki hedeflerimize geri dönmeli ve sektörler arasında ve işsizlerle birleşmeliyiz.

Son olarak, dünya ekonomisinin merkezindeki ilerici hareketler, Güney'deki radikal ve sömürgecilik karşıtı toplumsal hareketleri desteklemeli, savunmalı ve onlarla birleşmelidir. Çevredeki işçiler ve köylüler, küresel kapitalist ekonomiyi besleyen emeğin %90'ını sağlıyor. Güney, gezegenin ekilebilir topraklarının ve temel kaynaklarının çoğunluğunu elinde tutuyor ve bu da onlara hatırı sayılır bir güç sağlıyor. Güneyli işçileri ve siyasi hareketleri devrimci değişimin birincil aktörleri olarak öne çıkarmayan herhangi bir siyasi felsefe, asıl noktayı kaçırıyor.

Güneyli işçileri ve siyasi hareketleri devrimci değişimin başlıca etkenleri olarak öne çıkarmayan herhangi bir siyasi felsefe, asıl meseleyi gözden kaçırıyor.

Jason Hickel

Bunun için sıkı bir örgütlenme çalışması, ortak siyasi talepler etrafında dayanışma ve birlik yaratılması gerekiyor. Strateji ve cesaret gerektirir. Umut var mı? Evet. Adil ve sürdürülebilir bir küresel ekonomiye ulaşmanın ampirik olarak mümkün olduğunu biliyoruz. Ama umudumuz hiçbir zaman mücadelemizden daha güçlü olamaz. Eğer umut istiyorsak, eğer böyle bir dünyaya ulaşmak istiyorsak, mücadeleyi inşa etmeliyiz.

---

Okuyun Terrestres , Dominique Bourg, Philippe Desbrosses, Gauthier Chapelle, Johann Chapoutot, Xavier Ricard Lanata, Pablo Servigne , “ Dünyaya Dönüş Önerileri ” , Nisan 202 0.

---

Notlar

1. Alıntılar orijinal Fransızca versiyondan alınmıştır, bkz. https://fr.wikisource.org/wiki/La_Conqu%C3%AAte_du_pain , NDT [ ↩ ]