Pinochetizm yeniden iktidara geliyor.

Atilio Boron

Atilio Boron, Şili'de aşırı sağcı adayın zaferine yol açan faktörleri analiz ediyor. Kriz önemli, ancak yenilgiye kapılmamalıyız.

José Antonio Kast'ın seçimlerin ikinci turunda elde ettiği ezici zafer, Şili üzerinde derin bir etki yaratmaya hazırlanıyor. Güçlü, aşırı sağcı, neo-faşist bir güç güç kazanıyor. Bu, Pinochetçiliğin iki radikal varyantının birleşmesinin sonucudur; biri Kast tarafından, diğeri ise daha da aşırı olan Johannes Kaiser tarafından yönetiliyor. Sebastián Piñera'nın sözde varisi Evelyn Matthei, kendisini "demokratik sağ" olarak adlandıran fraksiyonun bayraktarı olarak bu harekete katıldı.

Şilili siyasi analist Jaime Lorca'ya göre, Şili'deki zorunlu oy kullanma sistemi, Gabriel Boric hükümetine karşı duyulan toplumsal hoşnutsuzluğu Pinochetizm ve müttefiklerine yönlendirdi. İkinci döneminin ikinci yarısında, görevdeki cumhurbaşkanının onay oranı %30 gibi düşük bir seviyede seyretti. Güvenlik sorunları, göçmenlere (özellikle Venezuelalılara) duyulan nefret ve yıllık %4'e yakın enflasyon gibi konular, Javier Milei kadar rakamlar ve istatistiklerle ilgisiz olan Pinochetçi aday tarafından demagojik bir şekilde istismar edildi.

Seçmenleri güvenlik sorunlarının felaket boyutlarına ikna etmeye çalışan siyasetçi, iktidar partisinin adayı Jeannete Jara ile yaptığı tartışmada Şili'de "her yıl 1.200.000 kişinin öldürüldüğünü" iddia etti. Hatasını fark edince ise Şili'de 1,2 milyar kişinin öldürüldüğünden bahsetti; oysa toplam nüfus 19 milyondur. 2024 yılı için gerçek rakam 1.207 cinayet veya 100.000 nüfus başına 6,0 cinayettir; bu oran Amerika Birleşik Devletleri'ndekine benzer ve Arjantin'dekinden biraz daha yüksektir.

Buna rağmen, And Dağları'nın her iki yakasındaki ana akım basın, korku yoluyla her iki ülkedeki aşırı sağ partiler için oy toplamak amacıyla güvensizliği abartıyor. Her halükarda, bu tür hatalar Kast'ın kampanyasında yaygındı. Ancak Arjantin'de olduğu gibi, günümüzde seçmenin büyük bir kısmı, siyasete ilgi duymadan ve bir adayın söyleyebileceği saçmalıklardan rahatsız olmadan, bir zorunluluk olduğu için sandık başına gidiyor.

Analiz ettiğimiz temalar, Franco Parisi liderliğindeki Halk Partisi'nin ilk turda aldığı beklenmedik oy sayısını açıklıyor; parti oyların yaklaşık %20'sini alarak Kast'ın sadece dört puan gerisinde kaldı. Çoğunlukla zorunlu oy kullanma nedeniyle ilk kez oy kullananlardan oluşan bu seçmen kitlesinin büyük bir kısmı, siyaset karşıtı ideoloji, aşırı bireycilik ve kolektif eyleme benzeyen her şeye karşı duyulan küçümseme tarafından yoğun bir şekilde etkileniyor. Seçmen kitlesinin bu kesimi ikinci turda Kast'a oy verdi. Birçok seçmen şüphesiz Şili'deki derin köklü anti-komünizmi reddederek Jara'nın adaylığını destekledi. Ancak bu, ezici bir yenilgiyi önlemeye yetmedi.

Kast gibi bir figürün hükümetinden ne bekleyebiliriz? Sosyal harcamalarda acımasız kesintiler, kadın haklarında kaydedilen ilerlemenin yeniden tanımlanması ve Şili'nin uluslararası ittifaklarının yeniden değerlendirilmesi. Şüphesiz ki, Şili'nin uzun ve eksik demokratik geçişine rağmen temelleri sağlam kalan Pinochet diktatörlüğü döneminde kurulan ekonomik modeli daha da geliştirmeye çalışacaktır. Eksik, çünkü 11 Eylül 1973'ün trajik olaylarından bu yana kurulan güç dinamikleri ve servet yoğunlaşması, demokratik süreçlerle tersine çevrilmek bir yana, ardı ardına gelen iktidar koalisyonları tarafından pekiştirilmiş ve güçlendirilmiştir. Ancak Amerika Birleşik Devletleri'nin yeni ulusal güvenlik doktrini bağlamında, Kast, ülkesinin en büyük ticaret ortağı ve 2005 yılında temel bir serbest ticaret anlaşması imzaladığı Çin ile ilişkilerini soğutma gibi zorlu bir görevi yerine getirmek için Washington'dan baskı altında olacaktır.

Öte yandan, Şili parlamentosunun yapısı, Kast'ın öngörülebilir aşırılıklarını dizginlemede büyük bir engel teşkil edecektir. Senato bölünmüş durumda ve Anayasayı değiştirmek için gereken oyların dörtte yedisini (%57) elde etmesi son derece zor olacaktır. Her halükarda, böyle bir hükümet kurmak, şu anda iktidarda olan Frente Amplio ve genel olarak ilerici kamp için büyük bir zorluk teşkil etmektedir. Arjantin'de olduğu gibi, bu güçler de yeniden yapılanma zorluğuyla karşı karşıyadır: projelerini yeniden tanımlamak, yeni bir anlatı geliştirmek, somut bir hükümet önerisi formüle etmek, taban örgütlerini canlandırmak, üyelerini seferber etmek ve her zaman dikenli olan siyasi yön ve liderlik sorununu çözmek.

Bunlar acil ve kaçınılmaz görevlerdir, çünkü herhangi bir gecikme, halkımıza ciddi zararlar verecek uzun vadeli bir neo-faşist döngünün yeniden canlanmasına yol açacak tarihsel ve yapısal koşulları yaratacaktır. Karamsarlığa kapılıp yenilginin kesin olduğuna inanmak büyük bir hata olurdu. Ancak böylesine ezici bir gerileme, özellikle var olmayan bir "geniş orta yol" boyunca ilerlemeyi savunan "hafif" ilerlemeciliğin formüllerinin, demokrasinin kapılarını aşırı sağın veya sömürgeci neo-faşizmin yükselişine ardına kadar açtığı gerçeğini dikkate alan eleştirel bir öz eleştiri gerektirir. Kapitalist kriz ve emperyalist saldırı ile damgalanmış, Trumpvari sonuçların halkımızın üzerinde asılı durduğu bu olağanüstü zamanlarda, ılımlılık bir erdem olmaktan çok, affedilemez bir kusur haline geliyor.

---

Orijinal kaynak: Sayfa 12.
İspanyolcadan Investig'Action tarafından çevrilmiştir.

*investigaction.net